อาจารย์กับศิษย์

หมู่บ้านตงซาน ทิศตะวันออกแคว้นต้าเฉิง

เป่าลี่เซียนรอนแรมมาถึงหมู่บ้านเล็ก ๆ ในตอนเช้ามืด นางถามไถ่มาเรื่อย ๆ จนกระทั่งได้รู้ที่พำนักของหมออาวุโสนามว่า เฉียวฟง

"ท่านหมอเฉียวมีความสามารถมาก รักษาได้ทุกโรคเทียบหมอจากเมืองหลวง แต่ไม่รับลูกศิษย์ง่าย ๆ หรอกนะ"

ชาวบ้านละแวกนั้นบอกกับนาง

"ทำไมล่ะเจ้าคะท่านป้า"

"เรื่องนี้ก็ไม่มีใครรู้หรอก ท่านหมอเฉียวเป็นคนเก็บตัวไม่ชอบความวุ่นวายและไม่ค่อยอยู่บ้าน คนในหมู่บ้านก็รบกวนเท่าที่จำเป็น"

จากนั้นหญิงวัยกลางคนก็เดินจากไป ทิ้งให้นางยืนมึนงงอยู่หน้าบ้านของท่านหมอ

'ข้าจะหันหลังกลับไม่ได้ ข้ามน้ำข้ามเขามาตั้งไกลขนาดนี้'

นางคิดในใจแล้วเดินไปเคาะประตู

เสียงเคาะดังขึ้นสามครั้งแล้วเงียบลงไปนาน ประตูจึงเปิดออก ภาพตรงหน้าเป็นชายชราคนหนึ่ง รูปร่างผอมบาง ความสูงไม่มาก ผมขาวและหนวดเคราสีขาว ดวงตาภายใต้ความเหี่ยวย่นเต็มไปด้วยความเฉลียวฉลาดแฝงไว้ซึ่งความเมตตา

เป่าลี่เซียนคลี่ยิ้มบางแล้วโค้งคำนับทำความเคารพ

"เจ้าเป็นใคร"

เสียงนั้นค่อนข้างแหบแห้ง เหมือนคนที่เพิ่งฟื้นจากการป่วยไข้ได้ไม่นาน

"ข้าน้อยเป่าลี่เซียน มาจากเมืองหลวงเซิ่งจิงเจ้าค่ะ"

เขามองนางครู่หนึ่งก่อนเอ่ยถาม

"มีคนป่วยต้องการรักษาหรือ"

ด้วยอาชีพและประสบการณ์ คนที่มาพบหมอล้วนไม่พ้นเรื่องการเจ็บไข้ได้ป่วย

"ข้า...ข้าอยากเรียนวิชาแพทย์และสมุนไพรเจ้าค่ะ ท่านหมอรับศิษย์หรือไม่"

แม้จะได้ยินคนอื่นบอกไว้แต่เมื่อตั้งใจแล้วนางจะละความพยายามได้อย่างไร

"หากไม่ได้มารักษาหรือมีคนป่วย เจ้าก็กลับไปเถิด"

หมอเฉียวฟงเปลี่ยนสีหน้าทันใดพลางเอื้อมมือเตรียมปิดประตู

"ช้าก่อนเจ้าค่ะท่านหมอ ข้ามาไกลมาก ไม่มีญาติที่ไหน ท่านไล่ข้า ข้าก็ไม่รู้จะไปที่ใด เงินติดตัวไม่พอค่าเช่าโรงเตี๊ยมด้วยซ้ำ ให้ข้าเช่าบ้านท่านหนึ่งห้องได้หรือไม่เจ้าคะ ข้ามีเงินไม่มาก แต่จะช่วยงานท่านเป็นการตอบแทนเพิ่มเจ้าค่ะ"

หมอเฉียวฟงทำหน้าประหลาดใจ 

'เด็กคนนี้ ชักพูดไม่รู้เรื่องแล้ว'

เขาไม่สนใจนางเอื้อมมือปิดประตูเช่นเดิม ทว่าเป่าลี่เซียนยังคงดื้อดึง นางจับบานประตูง้างเอาไว้พร้อมส่งรอยยิ้มหวาน

"ขอบคุณท่านอาจารย์เจ้าค่ะ ศิษย์จะตั้งใจเรียนและฝึกฝนให้ดีที่สุด"

จากนั้นนางรีบแทรกตัวเข้าไปด้านในโดยที่หมอเฉียวยังไม่ทันตั้งตัว

"นี่...นี่แม่หนู ข้าบอกจะรับเจ้าเมื่อไหร่กัน ออกไปจากบ้านข้านะ"

"ข้าเดินหน้าแล้วไม่หันหลังกลับ ข้าไม่มีที่ไปและจะอยู่รับใช้อาจารย์เจ้าค่ะ"

นางตอบกลับอย่างร่าเริง 

"เจ้านี่นะ ทำไมข้าถึงมาพบเจอคนอย่างเจ้ากัน ข้ารักษาแค่คนป่วยไม่สอนวิชาให้ใครเข้าใจหรือไม่"

เขาเดินตามนางที่เดินวนไปมาสำรวจรอบ ๆ บ้าน 

ทันใดนั้นหมอเฉียวฟงก็มีอาการหน้ามืดและล้มหงายหลังลงกับพื้น ท้องฟ้าหมุนคว้างเบื้องบนมืดสลัว

"ท่านอาจารย์!"

เป่าลี่เซียนตกใจรีบวิ่งมาช่วยพยุงเข้าไปพักในร่ม แล้วล้วงยาหอมในห่อผ้าออกมา วิ่งหาจอกใส่น้ำเพื่อชงให้ผู้อาวุโสดื่ม

ขณะที่กำลังอ่อนแรงสายตาพร่าเบลอ หมอเฉียวฟงรู้สึกถึงความผ่อนคลายอย่างน่าประหลาด กลิ่นยาสมุนไพรลอยปะทะจมูกช่วยให้ลมหายใจโล่งขึ้นได้อย่างรวดเร็ว เป่าลี่เซียนลงมือบีบนวด พัดให้ลมกระจายไปรอบ ๆ และคลายเสื้อผ้าของเขาอย่างคล่องแคล่วตามที่นางเคยเป็นลูกมือมารดาช่วยเหลือผู้ป่วยเมื่อครั้งอยู่ชายแดน

สายลมพัดมาระลอกใหญ่ทำให้หมอเฉียวฟงอาการดีขึ้น เขาค่อย ๆ ลุกขึ้นนั่งโดยเป่าลี่เซียนใช้ห่อผ้าตนเองหนุนด้านหลังเอาไว้และช่วยประคองไปในตัว

"เจ้า...ยังอยู่อีกหรือ"

"ถ้าข้าไปใครจะดูแลท่านล่ะเจ้าคะ"

"เจ้าดูแลคนป่วยเป็นด้วยหรือ"

เขาถามอย่างไม่แน่ใจนัก

"พอได้เจ้าค่ะ เบื้องต้นเท่านั้น ข้าถึงอยากเรียนเพิ่มเจ้าค่ะ"

หมอเฉียวฟงนั่งสูดลมหายใจยาว ๆ ไม่นานก็เอ่ยขึ้น

"เห็นแก่ความตั้งใจ ข้าจะรับเจ้าเอาไว้ แต่การรักษาคนหมายถึงช่วยชีวิตให้พ้นจากความตาย ประมาทไม่ได้"

นางฉีกยิ้มกว้างพยักหน้ารัว ๆ ในที่สุดก้าวแรกของนางก็มาถึงแล้ว

"รับทราบเจ้าค่ะท่านอาจารย์"

หลังจากพิธีคุกเข่าคำนับอาจารย์อย่างเรียบง่ายในห้องโถงกลางสิ้นสุดลง ชีวิตใหม่ของเป่าลี่เซียนในหมู่บ้านตงซานก็เริ่มต้นขึ้นทันที

วันเวลาผ่านไปอย่างรวดเร็วท่ามกลางกลิ่นอายยาสมุนไพรที่ลอยคลุ้งอยู่ภายในเรือนไม้ไผ่หลังเล็ก หน้าที่ของนางในแต่ละวันเริ่มต้นตั้งแต่ท้องฟ้ายังไม่ทันสว่างดี เป่าลี่เซียนในชุดผ้าป่านหยาบสีซีดก็ต้องแบกถังไม้คู่หนึ่งเดินฝ่าหมอกหนาลงไปตักน้ำที่ลำธารท้ายหมู่บ้าน น้ำในฤดูนี้เย็นเฉียบจนทำให้นิ้วมือของนางชาแต่นางไม่มีการท้อถอย นางหาบน้ำกลับมาเติมจนเต็มโอ่งหลังครัว จากนั้นจึงหยิบขวานขึ้นมาผ่าฟืนที่ลานหลังบ้านต่อ

เมื่อจัดการงานข้างนอกเสร็จสิ้น นางจึงเข้าครัวจุดเตาฟืนทำอาหารเช้า อาหารของท่านหมอไม่มีอะไรมากไปกว่าโจ๊กข้าวฟ่างร้อน ๆ กับผักดองหนึ่งจาน เป่าลี่เซียนใส่ใจกว่านั้น นางเคี่ยวจนเนื้อข้าวนุ่มเนียนละเอียด ชงชาสมุนไพรบำรุงกำลังวางคู่กันไว้ให้ผู้เป็นอาจารย์อย่างรู้ความ

"ฝีมือต้มโจ๊กของเจ้า นับว่าใช้ได้" 

เฉียวฟงเอ่ยชมแผ่วเบาหลังจากล้างหน้าล้างตาเสร็จ แววตาที่มองลูกศิษย์คนใหม่เริ่มแปรเปลี่ยนเป็นความชื่นชมอย่างเงียบ ๆ

หลังมื้ออาหาร คือช่วงเวลาของการเรียนรู้ที่แท้จริง ลานหน้าบ้านเปลี่ยนเป็นพื้นที่ตากสมุนไพร เป่าลี่เซียนนั่งอยู่หน้ากระด้งไม้ไผ่ขนาดใหญ่หลายใบ นางคัดแยกรากไม้ ใบยา และกิ่งสมุนไพรที่เฉียวฟงเก็บมาจากบนเขาอย่างละเอียด นิ้วมือเรียวบางขยับไหวแผ่วเบา คัดส่วนที่เน่าเสียออก นางกางตำราแพทย์ของมารดาที่พกติดตัวมาเทียบเคียงอยู่ข้าง ๆ จดจำลักษณะของตัวยาแต่ละชนิดลงไปในสมองอย่างรวดเร็วด้วยความตั้งใจ

ยามที่ชาวบ้านในหมู่บ้านตงซานหรือหมู่บ้านใกล้เคียงเกิดเจ็บไข้ได้ป่วยเฉียบพลัน เฉียวฟงจะสะพายย่ามยาออกเดินทางทันที โดยมีเป่าลี่เซียนคอยเดินตามเป็นลูกมือไม่ห่างกาย

ในบ้านหลังเก่าที่ท้ายหมู่บ้าน ชายชราคนหนึ่งกำลังนอนซมด้วยไข้ป่าและมีบาดแผลฉกรรจ์ที่หน้าแข้งจากการถูกของมีคมบาดจนอักเสบเป็นหนอง เฉียวฟงนั่งลงตรวจชีพจรพลางเอ่ยสอนเสียงเรียบ

"ชีพจรลอยและเร็ว แสดงว่าพิษไข้เข้ารุกรานภายใน บาดแผลภายนอกต้องชะล้างให้สะอาดก่อน ลี่เซียน เจ้ามาทำ"

"เจ้าค่ะท่านอาจารย์"

เป่าลี่เซียนก้าวเข้าไปอย่างนิ่งสงบ นางคุกเข่าลงข้างแคร่ไม้โดยไม่แสดงท่าทีรังเกียจแม้แต่น้อย นางหยิบผ้าสะอาดชุบน้ำต้มสุกที่ผสมสมุนไพรฆ่าเชื้อ ค่อย ๆ เช็ดล้างบาดแผลอย่างเบามือ จัดการรีดเอาหนองเสียออก ทักษะการเป็นลูกมือมารดาในค่ายทหารชายแดนได้นำมาใช้อย่างไร้ที่ติ นางโรยผงยาสมานแผลและพันผ้าอย่างคล่องแคล่วแน่นหนา จนเฉียวฟงที่ลอบสังเกตอยู่ข้าง ๆ ต้องพยักหน้าด้วยความพึงพอใจ

"สมาธิของเจ้าดีมาก จิตใจนิ่งสงบไม่หวั่นไหวต่อภาพตรงหน้า เหมาะที่จะเป็นหมอ" 

เฉียวฟงเอ่ยขึ้นระหว่างทางเดินกลับขณะที่แสงอาทิตย์กำลังลาลับขอบฟ้า

"ขอบคุณอาจารย์ที่สั่งสอน ศิษย์ยังต้องเรียนรู้อีกมากเจ้าค่ะ"

 เป่าลี่เซียนตอบเสียงเรียบ แววตามุ่งมั่นทอดมองไปข้างหน้า

เมื่อกลับมาถึงบ้านนางไม่รีรอที่จะทำอาหารให้อาจารย์และต้มยาบำรุงร่างกาย การที่มีคนดูแลทำให้ชายชราที่เคยอยู่ตัวคนเดียวและทำทุกอย่างด้วยตนเองเบาสบายมากขึ้น

หลังอาหารค่ำผ่านพ้นไปเป่าลี่เซียนล้างมือล้างเท้าและเตรียมจะแยกย้ายเข้าห้องนอน หมอเฉียวฟงกลับจุดตะเกียงน้ำมันขึ้นมาวางบนโต๊ะไม้กลางเรือน ก่อนจะเทสมุนไพรแห้งกองใหญ่ลงจากย่าม เสียงรากไม้และใบยาแห้งร่วงกราวดังสะท้อนในความเงียบ

​"อาจารย์ มีอะไรให้ข้าทำอีกหรือเจ้าคะ" 

นางหยุดฝีเท้าแล้วหันกลับมาถาม

​เฉียวฟงทรุดตัวลงนั่ง เขาใช้ไม้พายเล็ก ๆ เขี่ยกองสมุนไพรตรงหน้าแล้วเอ่ยด้วยน้ำเสียงเรียบเรื่อยจริงจัง

"ในกองนี้มีสมุนไพรสองชนิดที่รูปร่างภายนอกยามตากแห้งแทบจะเหมือนกันทุกประการ หากหมอแยกแยะพลาดเพียงนิดเดียว ยาบำรุงจะกลายเป็นยาพิษปลิดชีพคนทันที"

เฉียวฟงเงยหน้าขึ้น สบตาเด็ดเดี่ยวของลูกศิษย์คนใหม่ในความมืด

"แสงตะเกียงสลัวเช่นนี้ ตาของเจ้าแยกไม่ได้หรอก จงแยกพวกมันออกจากกันให้เสร็จก่อนรุ่งสาง หากรุ่งเช้าข้ามาตรวจแล้วพบว่ามีรากพิษปนอยู่ในกองยาบำรุงแม้แต่ชิ้นเดียว พรุ่งนี้เจ้าหอบห่อผ้าออกไปจากหมู่บ้านตงซานได้เลย"

พูดจบ ชายชราก็ลุกขึ้นหมุนตัวเดินเข้าห้องนอนของตนไป ทิ้งให้เป่าลี่เซียนอยู่กับกองสมุนไพรและตะเกียงน้ำมันที่ริบหรี่

เป่าลี่เซียนมองกองยาตรงหน้า นางไม่ได้แสดงท่าทีตื่นตระหนกหรือท้อถอย นางทรุดตัวลงนั่งหลังตรง รู้ดีว่านี่คือบททดสอบแรกที่สะท้อนถึงชีวิตคนไข้ในอนาคต

ดวงตาของนางมองไม่ชัดในความมืดจริงอย่างที่อาจารย์ว่า แต่ยังมีประสาทสัมผัสอื่น เป่าลี่เซียนหลับตาลง นึกถึงคำสั่งสอนของมารดาที่เคยพร่ำบอกยามคัดแยกยาทหารที่ชายแดน

‘ยาทุกชนิดมีกลิ่นและรสเฉพาะตัว ต่อให้รูปโฉมภายนอกจะหลอกตาได้ แต่ธรรมชาติของมันหลอกจมูกและลิ้นไม่ได้’