Tuwang-tuwa ako kapag naaalala ko ang unang beses na nabanggit ang linyang 'Ang hindi marunong magmahal sa sariling wika, daig pa ang malansang isda' sa klase namin—parang suntok sa dibdib sa tamang paraan.
Para sa akin, ang simpleng pangungusap na iyon ay isang matapang na paalala: ang wika ang tahanan ng kultura, alaala, at dignidad. Kapag inuuna mo ang sariling wika, pinahahalagahan mo ang paraan ng pag-iisip at pagdama ng mga ninuno mo—ang mga kasabihan, tula, awit, at simpleng usapan sa palengke na nagbuo sa pagkataong Pilipino. Ang metapora ng 'malansang isda' ay sarkastikong paraan para ipakita na ang kawalan ng pagmamahal o pagpapahalaga sa sariling wika ay nakakababa sa atin bilang mga tao.
May punto rin ang historical context: sinulat ang linyang ito sa panahon ng kolonyalismo kung saan pinipilit iwasan ang sariling wika. Kahit may debate kung sino talaga ang may-akda ng buong tula 'Sa Aking Mga Kabata', hindi maikakaila na nagligtas ito ng malalim na emosyon at nagpaigting ng pagkamakabayan. Sa personal, ginagamit ko pa rin ang linyang iyon bilang paalala na hindi nakakahiya ang magsalita sa sariling wika—ito ang unang hakbang para ipaglaban at ipreserba ang ating pagkakakilanlan.