Ang mga akda ni Jose Rizal ay tila isang treasure trove para sa mga nag-aaral ng kasaysayan at panitikan ng Pilipinas. Isa sa mga pinakamahalagang isinulat niya ay 'Noli Me Tangere'. Ang nobelang ito ay tila isang salamin na nagpapakita ng kalagayan ng mga Pilipino sa ilalim ng kolonyal na pamumuno ng mga Espanyol. Sa mga karakter na puno ng damdamin at kwento, nadarama ang hirap at pag-asa ng bayan. Ang paglalakbay ni Crisostomo Ibarra ay nagsisilbing simbolo ng paghangad ng mga Pilipino na makawala sa tanikala ng pang-aapi. Laging bumabalik sa isipan ko ang mga eksenang puno ng emosyon, lalo na ang mga pagsubok na dinanas ng mga tauhan. Ang akdang ito ay hindi lamang isang nobela, kundi isang makapangyarihang mensahe na patuloy na umuukit ng ideya ng pagbabago at katarungan sa ating bansa.
Isang iba pang mahalagang babasahin ay ang 'El Filibusterismo', ang karugtong ng 'Noli Me Tangere'. Dito naman, mas matinding kritisismo ang ibinato ni Rizal sa mga katiwalian ng simbahan at gobyerno. Ang tono ng kwento ay mas madilim at puno ng galit, at ang pangunahing tauhang si Simoun ay nagbigay sa akin ng mga tanong tungkol sa moralidad ng rebolusyon. Sa totoo lang, habang binabasa ko ito, para akong nasa isang madilim na kalye ng kasaysayan na puno ng pagsisiyasat at sabik na pag-asam para sa katarungan at pagbabago.
Huwag kalimutan ang 'Mga Aking Kababata', ang kanyang tula na naglalaman ng damdamin ng pagmamahal at paggalang sa wika at kultura. Sa tula, tinutukoy ang halaga ng edukasyon at pagkakaisa sa pag-unlad ng bayan. Ang mga salitang nagmumula sa kanyang puso ay tahasang nag-uudyok sa atin na pahalagahan ang sariling atin. Ang tatlong akdang ito ay sadyang mga dapat basahin, isang pinto patungo sa mas malalim na pag-unawa sa ating kasaysayan at pagkatao bilang mga Pilipino.