Nakatutok ang mata ko sa mga tauhan ng 'El Filibusterismo', at talagang nakakabighani kung paano nila inilalarawan ang iba't ibang personalidad na umiiral sa ating lipunan. Si Simoun, ang pangunahing tauhan, ay puno ng galit at paghihiganti. Ang kanyang paglalakbay mula sa pagiging isang mag-aaral hanggang sa pagiging isang negosyanteng puno ng galit ay nagpapakita ng pagka-dismaya sa sistemang umiiral. Sa kanyang mga interaksyon, makikita ang kanyang labis na determinasyon na ipaglaban ang kanyang adbokasiya, kahit na sa madilim na paraan. Kakaibang balabal ang kanyang nakasuot, isang simbolo ng kanyang pagkakahiwalay at pagtotok ng kanyang misyon. Samantalang si Basilio, na puno ng pag-asa at pangarap, ay nagtangkang buhayin ang mga simpleng tao, sumasalamin sa mga pangarap ng ating kabataan. Ang kanyang makatotohanang pag-uugali ay nagpapakita ng pagnanais na baguhin ang laro, ngunit tila napapalakas ng mga hadlang ng kanyang paligid.
Kumbaga, ang bawat tauhan sa kwento ay isang salamin ng mga aspektong ito—itinataas ang tanong sa ating mga isip kung sino tayo sa gitna ng labanan na ito. Halimbawa, si Padre Camorra, na puno ng kapangyarihan at kaalaman, ay kumakatawan sa mga taong gumagamit ng kanilang posisyon para sa sariling kapakinabangan. Sa kabuuan, ang mga tauhan ay hindi lamang simbolo ng ating kasaysayan kundi isang paalala na ang mga problema ng lipunan ay nananatiling buhay at tumutukoy sa ating pagkatao.
Isang personal na pananaw ko rito, sa kabila ng agos ng kwento, ay ang pag-urong ni Rizal mula sa tiyak na konklusyon. Ang kanyang paraan ng pagsusulat ay tila sagot sa ating mga panawagan—sinasalamin ang mga takot natin sa hinaharap, kaya napaka-kagiliw-giliw na talakayin ang mga karakter na ito, talaga namang tumatagos sa ating pakiramdam bilang mga mambabasa.