Kabanata 4

‘’Angelo…’’ mahinang tawag ni Orlinda sa asawa. Tumayo siya sa kanyang kinauupuan at pinulot ang business card sa carpet, nanginginig ang mga kamay. ‘’Bakit ba pilit mong pinapagawa ‘to sa ‘kin? Ano bang ginawa kong kasalanan?’’

‘’Bakit?’’ Tumalim ang mga mata ni Angelo. ‘’Ahh… Akala mo siguro nagbibiro lang ako kaninang umaga, ‘no? Tingnan mo ang mukha ko, sa tingin mo ba nagbibiro ako sa banta ko sa ‘yo na ititigil ko ang gamutan ng Lolo mo?!’’

Napayuko si Orlinda nang makitang sumabog sa matinding galit si Angelo. Ang business card sa mga kamay niya ay nalukot na nang ikuyom niya ang kanyang mga kamay.

‘’Pero Angelo… hindi ko kaya,’’ mahinang usal niya, halos hindi na marinig sa hina. ‘’Hindi ko kayang gawin ang ipinapagawa mo sa ‘kin—’’

‘’Wala akong pakialam!’’ putol ni Angelo. ‘’Wala akong pakialam kung hindi mo kaya. Gagawin mo kung ano ang inuutos ko sa ‘yo!’’

‘’Pero Angelo, hindi ko talaga kayang gawin ang—UGHHH!’’

Hindi na nagawang tapusin ni Orlinda ang sasabihin niya ng bigla na lamang hablutin ni Angelo ang kanyang leeg. Sa higpit ng pagkakasakal nito sa kanya ay agad siyang nahirapan makahinga.

Pilit siyang nagpumiglas pero parang bakal ang kamay ni Angelo.

Nag-angat siya ng tingin. Hirap man magsalita pero pinilit niyang pakiusapan ang asawa. ‘’An-angelo, please… nakikiusap ako sa ‘yo. Hu-huwag mo a-akong pilitin na ga-gawin ‘to. Hi-hindi ko talaga ka-kaya,’’ naluluhang sabi niya. Humigop siya hangin bago muling nagsalita. ‘’Hu-huwag mo din i-idamay dito ang—’’

‘’Manahimik ka!’’

Mariing sinakal ni Angelo si Orlinda bago ito walang awang ibinalibag sa sahig.

Sa sandaling bumagsak si Orlinda, nakawala sa mahigpit na pagkakasakal ni Angelo, labis siyang naubo. Naging mabigat ang kanyang paghinga, pilit nilalanghap ang hanging kanina pa niya kailangan upang makahinga muli ng maayos.

Matagal siyang tinitigan ni Angelo—matalim—bago ito muling magsalita.

‘’Gusto mo bang malaman kung bakit ako nagkakaganito?’’ wika nito, mas malamig ang boses. ‘’Alam mo ba na pinahiya na naman ako ni Mom kanina dahil lang sa wala ka kanina sa hapag.’’ Nanginginig ang hintuturo ni Angelo, nakaturo sa kanyang sariling dibdib.

Mahina man ang pagbanggit ng mga salita, subalit hindi malumanay at puno ito ng pait.

Sa pagkakataong ito, lumuhod si Angelo at hinablot ang buhok ni Orlinda. Iniharap ang mukha nito sa kanya. ‘’Sabihin mo nga sa ‘kin, bakit wala ka kanina sa baba? Sinasadya mo bang gawin ‘yon para ipahiya ako ni Mom sa harap ng mga kapatid ko?’’ Mahinang natawa si Angelo, nakangisi. ‘’Siguro nga sinasadya mo.’’

Matapos sabihin ‘yon ay marahas na binitawan ni Angelo ang buhok ni Orlinda. Tumayo siya at inayos ang damit.

‘’Gawin mo na lang ang ipinag-uutos ko sa ‘yo. Magdalang-tao ka, sa ganoong paraan ka lang makakabawi sa lahat ng kahihiyang natanggap ko.’’

Sunod na araw…

“Totoo nga ang sinabi sa ‘kin ni Sheila na multifunctional ka. Magaling ka rin kasing mamalantsa,” sabi ni Grace sabay hagikgik, habang pinapanood si Orlinda na pinaplantsa ang kanyang blazer.

“Alam mo, Linda, kahit ikaw lang sapat na. Mas magaling ka pang katulong kaysa sa mga katulong natin mismo.” Bawat salitang lumalabas sa bibig ni Grace ay pawang pangbababa at insulto kay Orlinda. Walang ni katiting na respeto kahit pa sila’y mag-bilas.

Hindi na lang umimik si Orlinda at nagpatuloy lamang sa pamamalantsa para matapos na ang ginagawa.

Ilang saglit pa ay natapos na si Orlinda. Agad niyang iniabot kay Grace ang blazer nito. Pinatay niya ang plantsa at binunot ang saksakan.

‘’Tapos na, Grace,’’ aniya.

‘’Talaga? Akin na.’’

Matapos kunin ang bagong plantsang blazer ay sinuri ito ni Grace, naghahanap ng kahit anong kapintasan. Sa sumunod na segundo, umangat ang gilid ng labi ni Grace.

‘’Linda, tingnan mo,’’ ani Grace, iniangat ang blazer. ‘’Hindi mo na plantsa ng maayos ang parte na ‘to. Ulitin mo nga.’’ Ibinalik ni Grace kay Orlinda ang blazer.

Hindi gumalaw si Orlinda, nanatiling nakatitig lamang siya kay Grace—hindi dahil naiirita siya sa kakapalan ng mukha ni Grace na gawin siyang alila kundi nawalan na siya ng gana matapos marinig ang mga sinabi nito kanina.

Nang makitang hindi kumilos si Orlinda, bahagyang nairita si Grace. Matalim niyang tinitigan ang bilas.

‘’Bakit ganyan ka makatingin?’’ inis na wika ni Grace, sabay na pinandilatan ng mata si Orlinda. Naghalukipkip ito ng braso. ‘’O siguro kaya ganyan ka makatingin kasi ayaw mong plantsahin nang maayos ang blazer ko?’’

Binuka ni Orlinda ang bibig niya para magsalita nang—

‘’Grace!’’

Pinutol ng baritono at galit na boses ni Manuel ang tensyon sa pagitan nina Grace at Orlinda.

Sabay na napalingon ang dalawa.

‘’Ano ba, Grace? Bilisan mo, male-late na ako!’’ Bakas sa tono nito ang matinding pagkainip.

Nang makita ang matalim na pagtitig ni Manuel sa kanya ay nag-iwas ng tingin si Orlinda.

‘’Oo na, ito na!’’ sigaw pabalik ni Grace, halata sa tono ang pagkayamot. Ang iritasyon niya ay hindi dahil kay Manuel—kundi dahil kay Orlinda na sumira ng araw niya.

Yumuko si Grace at mabilis na hinablot ang inihagis na blazer. Bago umalis, pinandilatan niya ng mata si Orlinda.

‘’Humanda ka sa ‘kin mamaya.’’

Naglakad paalis si Grace, naiwan sa ere ang banta.

Maaga pa lang ng mga oras na ‘yon pero marami na ang mga gawaing bahay na kailangan asikasuhin ni Orlinda. Gaya na lamang ang pagpapaalala kay Evelyn na uminom ng gamot bago mag-agahan.

Dala ang isang tray na may nakapatong na gamot at baso na may maligamgam na tubig, kumatok ng ilang beses si Orlinda. Tsaka lamang siya pumasok sa loob ng silid nang marinig ang boses ni Evelyn mula sa loob.

Sa loob ng silid, nakaupo sa harap ng vanity mirror si Evelyn. Nakatitig sa repleksyon nito.

‘’Mom, oras na para inumin ang gamot mo,’’ malumanay na wika ni Orlinda, maingat na inilapag ang tray sa nightstand.

Lumingon si Evelyn—isang malamig na tingin na sumuyod kay Orlinda mula ulo hanggang paa. Iniabot ng dalaga sa kanya ang isang basong may maligamgam na tubig at ang gamot.

‘’Nasaan ka kagabi?’’ usisa ni Evelyn. ‘’Bakit hindi ka sumabay samin maghapunan kagabi?’’

Biglang nanuyo ang lalamunan ni Orlinda. Biglang sumagi sa isip niya ang mga nangyari kagabi.

‘’Pasensiya na, Mom. Medyo… masama ang pakiramdam ko kagabi kaya hindi ako nakasabay sa inyo,’’ paliwanag niya.

Hindi na pinahaba pa ni Orlinda ang paliwanag dahil alam niyang ayaw ni Evelyn ng mahabang paliwanag. At isa pa, mas lalo siyang hindi paniniwalaan ng biyenan.

Kinuha ni Orlinda ang baso at gamot. Lumapit siya kay Evelyn para iabot ito. Tinanggap naman ito ni Evelyn. Unang inilagay ang gamot sa kanyang bibig tsaka sinunod ang pag-inom ng tubig.

Hindi agad umalis si Orlinda. Tumayo siya sa likuran ni Evelyn at sinuklay ang buhok ng biyenan.

Matapos suklayan si Evelyn ay kinuha na niya ang baso at ipinatong muli sa tray. Binitbit niya ang tray palabas ng silid. Pero bago siya makalabas ay narinig niyang magsalita si Evelyn.

‘’Linda, kunin mo ang tungkod ko,’’ utos nito.

Agad na sumunod si Orlinda at kinuha ang tungkod ng biyenan. Pagkaabot ay inalalayan niya sa braso si Evelyn habang ang isang kamay ay mahigpit na hawak ang tray na may nakapatong na baso.

Inalalayan niya ang biyenan papunta sa silid-kainan.

Ilang hakbang na lamang ay nasa hapag-kainan na sila nang magsalita muli si Evelyn. ‘’Bitawan mo na ‘ko. Baka bigla mo na lang akong itulak at masubsob ako,’’ sarkastikong wika nito.

Hindi man kalakasan ang pagkakasabi pero sapat para marinig ng lahat ng nasa hapag-kainan ang boses ni Evelyn na siyang dahilan para mapalingon ang lahat sa kanya at kay Orlinda.

Nang makita na nakabaling sa kanya ang mga matatalim na titig ng mga naroon, agad na namutla ang mukha ni Orlinda.

Hindi na siya umimik. Hinila niya ang upuan para kay Evelyn at in-adjust ito nang maupo ang biyenan.

Pagkatapos mag-almusal, isa-isang nagsialisan ang bawat miyembro ng pamilya. Ang iba ay bumalik sa kani-kanilang silid, ang iba naman ay agad na umalis para pumasok ng trabaho. Habang si Orlinda naman ay mag-isang naiwan para maglinis ng mga pinagkainan.

Nakakapagod man ang araw-araw niyang buhay sa mansyon, buong tiyaga niya itong pinagtitiisan.

Nang matapos niya ang lahat ng gawaing-bahay, pabalik na sana siya sa silid nila ni Angelo nang maalala niyang Biyernes nga pala ngayon.

Tuwing Biyernes ay pinuputulan niya ng kuko si Evelyn.

Dala ang nail clipper, dali-dali siyang nagtungo sa silid ni Evelyn. Kagaya parati, kumatok muna siya sa pinto at naghintay ng permiso na makapasok.

Pagpasok niya sa loob, nakita niya si Evelyn na nakaupo sa mahabang sofa at may hawak na fashion magazine, katabi ang bilas niyang si Sheila na kalong-kalong ang anim na buwang sanggol na si Chelsea—ang ikalawang anak ni Sheila. Habang ang panganay naman nitong si Erica ay naglalaro sa carpet.

Lumapit si Orlinda kay Evelyn. “Mom, Biyernes ngayon kaya puputulan kita ng kuko,” malumanay niyang saad.

Iniabot ni Evelyn ang kanang kamay niya kay Orlinda, hindi inaalis ang tingin sa binabasang fashion magazine. Agad na lumuhod si Orlinda at nagsimulang putulan ng kuko ang biyenan.

Habang abala ang bawat isa, umalingawngaw ang tunog ng mamahaling sapatos na humahakbang sa tiled floor.

Sa likod ni Orlinda, sandaling huminto si Christian. Pinagmasdan niya ang bawat isang naroon bago umupo sa tabi ni Sheila, na abala sa pagpapadede kay Chelsea gamit ang bote na may laman na formula milk.

“Papa!” masahang bulalas ni Erica sa sandaling makita ang pamilyar na mukha ng ama.

Sa kabila ng kasiyahan ng bata ng makita si Christian, walang ekspresyon ang mukha ng lalaki. Hindi man lamang siya ngumiti at tinitigan lamang ang paglalaro ng anak.

Lumipat ang tingin niya kay Orlinda na nakaupo na sa sahig, naka-krus ang binti, habang pinuputol ang kuko ng kanyang ina.

Naputol ang katahimikan ng biglang—

“Ahhhhh!”

Napalingon ang lahat kay Evelyn nang marinig ang pagsigaw nito.

Si Orlinda, na nagpuputol ng kuko ng byenan, ay natulak ng biglang bawiin ni Evelyn ang kanang kamay nito. Dahil doon, napasalampak tuloy siya sa sahig. Ang hawak na nail clipper ay dumulas sa kanyang kamay.