คำถามที่ลึกกว่ารสชาติบนลิ้น

ภายในเรือนตกแต่งอย่างเรียบหรู โต๊ะไม้เนื้อดีตั้งอยู่กลางห้อง มีกาน้ำชากับถ้วยกระเบื้องวางอยู่ด้านหนึ่ง ใกล้หน้าต่างมีบุรุษหนุ่มผู้หนึ่งนั่งอ่านเอกสารอยู่ เขาสวมอาภรณ์สีเข้มเนื้อผ้าประณีตแต่ไม่ได้ปักลวดลายฉูดฉาด ใบหน้าคมคายสงบนิ่ง ดวงตาลึกดูเหมือนคนที่คุ้นเคยกับการออกคำสั่งมากกว่าการพูดคุยเรื่องเล็กน้อย อวี้เหนียง หยุดอยู่ห่างจากโต๊ะพอสมควร แล้วประสานมือคารวะ

 

“คารวะนายท่านเจ้าค่ะ ข้าหลินอวี้เหนียง เป็นคนทำผักดองที่ท่านต้องการพบ”

บุรุษหนุ่มวางเอกสารลง ก่อนเงยหน้ามองนางเต็มตา

 

“เจ้าเป็นคนทำจริงหรือ”

 

คำถามนั้นทำให้อวี้เหนียง กะพริบตา

“เจ้าค่ะ ข้าเป็นคนทำเอง ตั้งแต่เลือกผัก ล้าง เตรียมเกลือ ไปจนถึงหมักในไห”

 

“ไม่มีผู้ใดช่วยหรือ”

 

“เสี่ยวชุน ช่วยล้างตะกร้าและจัดสถานที่บ้างเจ้าค่ะ แต่สูตรกับการปรุง ข้าเป็นคนทำเอง”

เขาพยักหน้า ก่อนชี้ไปยังภาชนะที่นางถือมา

 

“นำมาให้ข้าดู”

 

อวี้เหนียง ก้าวเข้าไปวางภาชนะบนโต๊ะอย่างระมัดระวัง แล้วเปิดผ้าคลุมออก กลิ่นเปรี้ยวเค็มอ่อน ๆ ลอยขึ้นมาโดยไม่ฉุนจนเกินไป ผักที่หั่นเป็นชิ้นพอดีคำยังคงสีสด ไม่เละและไม่มีน้ำขุ่นผิดปกติ บุรุษหนุ่มมองอยู่ครู่หนึ่ง

 

“ดูสะอาดดี เจ้าใช้สิ่งใดหมัก”

 

“ขึ้นอยู่กับผักเจ้าค่ะ หากเป็นผักที่มีน้ำมาก ข้าต้องระวังสัดส่วนเกลือกับน้ำเป็นพิเศษ ถ้าใส่น้อยไปก็เสียเร็ว แต่ถ้าใส่มากเกินไป รสชาติก็จะเค็มจนกินยาก”

 

“แล้วรู้ได้อย่างไรว่าควรใส่เท่าไร”

 

“ต้องดูชนิดผัก ความสด และความชื้นด้วยเจ้าค่ะ ข้าเริ่มจากปริมาณน้อยก่อน แล้วจดไว้ทุกครั้ง หากครั้งใดรสชาติผิดไป ก็ย้อนกลับมาดูว่าข้าพลาดตรงไหน”

เขาเลื่อนสายตามองสมุดเล่มเก่าที่นางวางอยู่ข้างภาชนะ

 

“นั่นคือบัญชีที่เจ้าถือมาด้วยหรือ”

 

“เป็นทั้งบัญชีวัตถุดิบและบันทึกการทดลองเจ้าค่ะ ข้าจดว่าครั้งนี้ใช้ผักเท่าไร เกลือเท่าไร หมักไว้กี่วัน รวมถึงปัญหาที่เกิดขึ้นด้วย”

 

“ปัญหาอะไรบ้าง”

 

อวี้เหนียง นิ่งคิด ก่อนตอบตามตรง

 

“ไหร้าว น้ำจึงรั่วออกมาเจ้าค่ะ ผักบางส่วนเสีย ข้าต้องแยกทิ้ง ไม่กล้านำมาปรุงต่อ แม้จะเสียดายก็ตาม”

 

“เสียแล้วก็ทิ้งอย่างนั้นหรือ ทั้งที่เจ้าตั้งใจทำมาตั้งนาน”

 

“ของที่เสียแล้ว ต่อให้เสียดายก็ไม่ควรนำไปให้คนอื่นกินเจ้าค่ะ”

คำตอบของนางรวดเร็วเสียจนคนฟังต้องเงยหน้าขึ้นมองอีกครั้ง อวี้เหนียง ไม่ได้พูดด้วยท่าทีโอ้อวด นางเพียงตอบในสิ่งที่คิดว่าถูกต้อง และดูเหมือนไม่เห็นว่าการยอมทิ้งวัตถุดิบที่เสียไปเป็นเรื่องน่าอับอายแต่อย่างใด บุรุษหนุ่มเอนหลังเล็กน้อย

 

“ใครสอนเจ้าให้ทำอาหารพวกนี้”

 

“มารดาของข้าเจ้าค่ะ”

 

แววตาของอวี้เหนียง อ่อนลงเมื่อกล่าวถึงผู้เป็นแม่

 

“ท่านแม่สอนข้าตั้งแต่ยังเด็ก ที่บ้านมีฐานะไม่ดีนัก บางฤดูผักออกมากก็เก็บไว้กินไม่หมด ท่านแม่จึงสอนให้ข้ารู้จักถนอมอาหาร ผักที่กินไม่ทันก็เอามาหมักไว้ จะได้มีของกินในวันที่หาอาหารสดไม่ได้”

 

นางหยุดเล็กน้อย ก่อนกล่าวต่อ

 

“หลังจากท่านแม่จากไป ข้าก็ทำต่อมาเรื่อย ๆ อย่างน้อยเวลาที่ได้ลงมือทำอะไรสักอย่าง ข้าก็รู้สึกเหมือนยังมีบางส่วนของท่านแม่อยู่กับข้า”

ภายในเรือนเงียบลงชั่วขณะ บุรุษหนุ่มไม่ได้ถามต่อทันที เขามองผักดองตรงหน้าอีกครั้ง ราวกับเพิ่งเข้าใจว่าของกินธรรมดาในภาชนะเล็ก ๆ ใบนี้มีความหมายต่อผู้ทำมากกว่ารสชาติบนลิ้น

ครู่หนึ่งเขาจึงถามขึ้น

 

“แล้วผักดองของเจ้าเหมาะกับอาหารประเภทใดที่สุด”

 

อวี้เหนียง กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง

 

“อาหารที่มีรสเข้มข้นหรือมีน้ำมันมากเจ้าค่ะ ผักดองจะช่วยตัดความเลี่ยน ทำให้กินอาหารอย่างอื่นต่อได้ง่ายขึ้น แต่ต้องเลือกความเปรี้ยวให้เหมาะ หากเปรี้ยวจัดเกินไปก็จะกลบรสอาหารหลัก”

 

“ถ้าเช่นนั้น เจ้าคิดว่าผักดองแบบใดเหมาะกับสำรับอาหารชั้นดี”

 

“ต้องทราบก่อนว่าในสำรับมีอะไรบ้างเจ้าค่ะ”

 

เขาเลิกคิ้ว

 

“เจ้าต้องรู้เมนูทั้งหมดก่อนจึงจะตอบได้หรือ”

 

“อย่างน้อยก็ต้องรู้ลักษณะอาหารหลักเจ้าค่ะ หากเป็นเนื้อที่ปรุงรสจัดอยู่แล้ว ผักดองก็ควรมีรสอ่อนลง แต่ถ้าอาหารหลักมีรสจืด อาจเพิ่มความเปรี้ยวเค็มให้เด่นขึ้นได้ ไม่เช่นนั้นก็จะกลายเป็นว่าทุกจานมีรสคล้ายกันหมด”

อวี้เหนียงพูดไปพลางใช้มืออธิบายไปพลาง จนเกือบลืมไปว่าตนกำลังนั่งอยู่ต่อหน้าบุรุษที่มีฐานะสูงกว่าตนมาก

 

“ถ้าท่านให้ข้าชิมอาหารหลักด้วย ข้าจะบอกได้แม่นยำกว่าเจ้าค่ะ เพราะการชิมผักดองเพียงอย่างเดียว ไม่อาจบอกได้ว่าพอกินคู่กับอาหารอื่นแล้วจะเป็นอย่างไร”

หลี่กงกง ที่ยืนอยู่ด้านข้างก้มหน้าลงทันที เขาไม่ได้ก้มเพราะเสียมารยาท แต่เพราะต้องซ่อนรอยยิ้มที่เกือบหลุดออกมา นางกำนัลผู้นี้กล้าบอกให้นายท่านจัดอาหารหลักมาให้นางชิม เพียงเพื่อจะประเมินรสชาติของเครื่องเคียงให้แม่นยำขึ้น ช่างเป็นคำขอที่ตรงไปตรงมาเสียจริง

บุรุษหนุ่มเองก็เงียบไปชั่วครู่ ก่อนจะหัวเราะเบา ๆ

 

“เจ้าช่างเลือกวิธีทำงานของตัวเองนัก”

 

อวี้เหนียง ชะงัก เมื่อเห็นรอยยิ้มบนใบหน้าเขา นางจึงเพิ่งรู้ตัวว่าตนอาจพูดมากเกินไป

 

“หากคำพูดของข้าล่วงเกิน ขอท่านโปรดอภัยด้วยเจ้าค่ะ ข้าเพียงคิดว่าหากต้องการให้ผักดองเข้ากับอาหาร ก็ต้องรู้รสชาติของอาหารด้วย”

 

“ข้าไม่ได้ว่าเจ้า”