How In Bisaya Mga Nobela at Kwento

Tama ba ang narinig ko? "Are you okay? Huwag mong sabihin na babastedin mo ako agad?" Basted? Napakurap ako. Gusto niya ako? Liligawan niya ako? Binuka ko ang aking bibig ngunit wala namang tinig na lumalabas. Hindi ko alam ang sasabihin ko. "Basted na ba ako? Nagpunta pa man din ako dito mula Manila tapos basted pala ako agad."

Noon kasi’y nakikita lamang niya ito sa picture ng isang restaurant sa siyudad ng Digos. Tumango siya bilang tugon sa tanong ni Lolo Patricio. Kahit sa pagsasalita ng Tagalog ay hirap siya noong una. Nakaiintindi naman siya at kayang magsalita kaso ang tono ay Bisaya. Tatlong buwan pa lamang ang nakalipas magmula noong kunin siya ng kaniyang lolo mula sa Digos.

ang naka ngisi nitong sabi. "Be sure! Dahil hindi mo gustong magalit ako." taas ang isang kilay na saad nito. Humalukipkip ito at muling ibinalik sa pag kaka- sandal ang likod at itinuon ang mga mata sa harapan. "Anyway, saan ba tayo?" tanong nito sa babae. Na hindi rin ito nilingon. "Nueva Viscaya." saad nito.

"Oh. Matulog ka nalang mamaya sa byahe." "Okay guys!! Punta na tayo sa bus." Tawag ni si Rico. Agad naming binitbit lahat ng gamit namin at dinala sa bus. Naghanap ng mauupuan at pumwesto na. Nasa pag-iiscroll ako sa newsfeed sa social media nang mapansin ko ang isang kalalabas na balita.

(Magandang araw sa 'yo! Halos mga tao dito puro bisaya, mabuti nalang at marunong ako ng kaunti at nakakaintindi din nga kaunti, bisaya din kase si Mama at saka 'yong Papa ko. Sobrang bata ko pa nong lumipat kami at medyo nasanay ako sa Manila mag tagalog. "Oh, unsa may ato dong?" (Oh, anong kailangan mo ijo?) "Alam nyo po ba kung san nakatira si Aleng Paty po?"

Narinig ko kung paano nagsalita sila ng bisaya atbmukhang sinuway ito sa kanya ina dahil binigkas ang buo nigong pangalan na pagalit. "Opo aakyat na," Umakyat nga ito pero bumsling paren sya sa aking saka nag papatuloy umakyat sa itaas. Agad akong kinalabit ni Jayson saka bumulong. "Fuck, tol! Kaya siguro umiyak yun dahil sa hitsura mong maraming balbas!" wika ni Jayson sa akin kaya agad ako napahawak sa aking babà.

Gising na siya nang abutan ko kaya naman binihisan ko siya, at sinabi kong pupunta na kami sa Japan. Mukhang hindi pa nagsi-sink in sa isip niya, dahil wala siyang reaksyon. Siguro ay dahil na rin sa kagigising niya lang galing sa mahabang tulog. Hindi naman first time ni Agatha na sumakay sa airplane, dahil nakailang byahe na rin kami papunta Cebu kapag nagbabaksyon kami kasama sila Eunice.

Pinaghandaan na niya at prinaktis ang mga sasabihin niyang linya mamaya para makuha ang loob nito at pumayag sa kasunduan. Nakakabagot na din kasi dito sa Batangas. She are eager to come home right away. Marami pa siyang dapat asikasuhin sa pag-uwi niya lalo na ang ikalawang problema na kinakaharap niya ngayon. ‘Dios mio, que voy a hacer?’ Usal niyang dalangin sa Spanish na ang ibig sabihin ay “Diyos ko, anong gagawin ko?”

Ang puwestong ganito ay nasa tabi lang ng malaking fountain ng plaza. Inasal at Puso, ito ang pangunahing binebenta rito sa Barbeque-han sa Plaza. Ang inasal ay mga laman ng baboy na hiniwa sa maliliit na piraso tapos ay itinusok sa isang barbeque stick. Puwede ring manok ang ilagay mo r’yan, bituka ng manok, betamax, adidas, helmet, at kung anu-ano pa, ‘yan ang inasal. Ang Puso naman ay hindi puso ng tao at mas lalong hindi rin puso ng saging. Ang puso ay isang simbolo naming mga bisaya, nanggaling talaga ito sa Cebu pero sa buong Negros Island, ang bayan lang yata namin ang may nagbebenta nang ganoon. Kanin ito na ni-wrap sa coconut fronds o lukay. Sa English, hanging rice.

manghang tanong nito sa kanya. "Bisaya po?" takang tanong niya sa matanda. "Oo, bisaya ang salita sa inyo sa bohol diba?" takang tanong nito sa dalaga. "O_opo! Bisaya po, pero dito na po kasi ako ipinanganak sa maynila kaya tagalog po talaga ang langguage na ginagamit ko!" palusot pa niya. Tatango-tango naman si Belen na animo'y naniniwala naman sa dalaga. Nakahinga ng maluwag si Sofia ng hindi na muli pang nag-usisa ang matanda tungkol sa pinanggalingan niya.