Mula sa mga malalim na ugat ng ating kultura, ang mga alamat tungkol sa hiyas ng Pilipinas ay tila mga kayamanan na nagkukuwento ng ating nakaraan. Isang halimbawa ay ang alamat ng 'Hiyas ng Mindanao', kung saan sinasabing may isang makatarungang datu na umibig sa isang magandang prinsesa mula sa mga kalapit na bayan. Ayon sa alamat, binigay ng datu ang isang napakagandang brilyante sa prinsesa bilang simbolo ng kanilang pag-ibig. Ngunit sa isang trahedya, nakuha ito ng isang masamang nilalang, at ang brilyante ay naging simbolo ng pag-asa para sa mga tao ng Mindanao, itinutukoy na ang magandang bayan ay malaon nang nawalay sa kanila at dapat muling ibalik. Ang iba pang mga kwento tulad ng 'Hiyas ng Luzon' at ang 'Bituin ng Visayas' ay naglalarawan ng mga nooy kayamanan na hindi lamang pisikal kundi pati na rin espirituwal na nagbibigay ng pagkakakilanlan sa mga tao sa bawat rehiyon.
Hindi maikakaila na ang ganda ng mga alamat na ito ay nagpapalakas ng ating pagmamalaki sa ating lahi. Araw-araw, may mga kwentong naglalakbay mula sa bibig ng mga matatanda tungo sa mga kabataan, na nagbibigay-buhay sa mga hiyas na hindi lamang tumutukoy sa mga materyal na bagay kundi pati na rin sa ating kultura at kasaysayan. Sinasalamin nito hindi lamang ang yaman ng ating likha kundi pati na rin ang kahalagahan ng pagkakaisa at pag-ibig sa ating bayan. Sa ganitong paraan, ang mga hiyas ng Pilipinas ay tila nauukit sa ating puso at isipan, palaging nagbibigay liwanag sa ating kinabukasan at nagsisilbing gabay sa ating mga hakbang tungo sa mas maliwanag na bukas.