Dumating ang mga kwento ng mga mito sa ating kultura mula sa mga ninuno na nagtatag ng mga tradisyon at paniwala na nagsilbing gabay at aral. Isa sa mga kilalang mito ay ang tungkol kay Juan Tamad. Kilala siya sa kanyang katamaran, kung saan madalas siyang nag-aaksaya ng oras sa ilalim ng isang puno ng mangga, sabik na naghihintay na mahulog ang bunga sa kanyang bibig. Ang kwento niya ay nagtuturo sa atin tungkol sa tamang pagpapahalaga sa pagsisikap at ang mga bunga ng ating mga aksyon. Nakakatawa man, pero ang talinghagang iyan ay nagbibigay ng aral na dapat tayong kumilos para makamit ang mga bagay na gusto natin, hindi lang umasa sa swerte.
Kabilang din sa mga sikat na mito ang kwento ni Maria Makiling, ang engkantada na naninirahan sa bundok ng Makiling. Siya ay ikinukuwento bilang magandang katangian ng bayan, na nagpapakita ng kabutihan at proteksiyon para sa mga tao. Isinasalaysay na siya ang nagbigay-buhay sa kalikasan at kapaligiran, kaya sinasamba siya ng mga tao sa lugar. Ang kanyang kwento ay nagpapakita kung gaano kahalaga ang paggalang at pangangalaga sa kalikasan, lalo na sa panahon ngayon na ito ay labis na naapektuhan ng tao.
Isang ديامante na hindi dapat mawala sa anomang pagtalakay ay ang kwento ng mga kapatid na si Bathala at si Ominikud. Sinasabing itong dalawa ay lumikhang kasama ang mga diyos at diyosa, na magiging tagapangalaga ng mga tao. Ang kwento ay nagdadala ng mahigpit na mensahe na nagsasaad kung paano at bakit dapat nating iginagalang ang mga patakaran ng ating mabalasik na kapaligiran. Mula sa kanilang kwento, naisip ko na mahalaga ang pagsasama-sama at pagkakaisa sa pagbuo ng ating mga komunidad.
Huwag kalilimutan ang kwento ng mga diwata at mga kapre, na pumukaw sa isip ng mga tao tungkol sa mga halimaw na nakatago sa likod ng mga puno sa gubat. Ang mga kwentong ito ay nagsilbing babala sa mga tao, kaya mula sa mga trahedya ng mga lokal na alamat, natutunan ng mga ninuno at mga susunod na henerasyon kung saan sila dapat lumayo. Ang mga kwento ng mga halimaw ay tila nagbibigay sa atin ng babala at nagsisilbing tagapangalaga sa ating mga batas at tradisyon.
Hindi maikakaila na ang mga mitong ito ay itinuturo sa atin na ang kasaysayan at kultura ng isang bayan ay hindi lamang nakatanim sa mga libro, kundi sa mga kwentong gian ng ating mga ninuno. Tuwing ako ay nakikinig o nagbabasa ukol dito, parang bumabalik ang damdamin ng pagmamalaki na bahagi ako ng ganitong mayamang kulturang Pilipino. Ang mga kwento ay hindi simples na salita kundi mga meesahe na dapat nating isapuso.