Nakakakilabot isipin na ang pinaka-sikat na teorya tungkol sa 'sa pagsapit ng dilim' ay parang isang halo ng urban legend at malalim na sikolohiya: kapag lumilitaw ang gabi, nagbubukas daw ang isang 'veil' o pintuan patungo sa alternatibong dimensyon kung saan lumalabas ang tunay na anyo ng tao o nilalang. Madalas kong mabasa ito sa mga forum at fanfic—sinasabing ang dilim ang nagpapalaya sa mga nakatagong bahagi ng sarili, o kaya naman ay pinapagana ang mga nilalang na hindi umiiral sa liwanag. Para sa mga mahilig sa lore, ito ang dahilan kung bakit biglang nag-iiba ang pag-uugali ng mga tao tuwing gabi sa mga kwento: may shadow selves, may mga nawalang alaala, at may mga lungsod na may sariling panuntunan kapag lumubog ang araw.
Bilang isang tagahanga ng horror at dark fantasy, naiintriga ako sa dalawang layer ng teorya: una, ang paranormal na interpretasyon—may portal o entidad na gumigising sa gabi; pangalawa, ang sikolohikal na pananaw—ang dilim bilang simbolo ng unconscious, kung saan lumalabas ang repressed impulses. Marami ring storytellers ang gumagamit ng konseptong ito para mag-eksperimento, kaya makikita mo ang implikasyon mula sa survival horror games hanggang sa indie novels. May mga kwento rin na sinasabing ginagamit ito para i-justify ang mga conspiracy—kawalan ng kuryente, mga nawala, at mga kakaibang krimen na nangyayari lamang sa gabi.
Sa huli, ang teorya ay effective dahil naglalaro ito sa primal fear ng tao: ang takot sa hindi nakikita at sa bagay na nagbabago kapag wala ang liwanag. Personal, tuwing nandiyan ang ganitong premise sa isang serye o laro, instant akong nahuhumaling—dahil ang misteryo ng gabi ay napakabuhos ng posibilidad para sa tension at character reveals.