Isang makulay na bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas ang pagkamatay ni Dr. José Rizal, isang bayaning ipinaglaban ang kalayaan ng bansa mula sa mga dayuhan. Ang kanyang kamatayan ay naganap noong Disyembre 30, 1896, sa Bagumbayan, na ngayon ay kilala bilang Luneta Park sa Manila. Ang mga kaganapan sa likod ng kanyang pagbitay ay puno ng tensyon at emosyon, hindi lamang para sa kanyang pamilya kundi para sa buong bayan na kanyang ipinaglaban. Kung titingnan natin ang kalagayan sa mga panahong iyon, ang Pilipinas ay nasa ilalim ng kolonyal na pamamalakad ng Espanya, at ang mga ideya ng rebolusyon at reporma ay unti-unting umuusbong sa isip ng mga Pilipino.
Bago ang araw ng kanyang pagkamatay, si Rizal ay nahuli at pinagdusahan ng maraming pagsubok. Ang kanyang mga akda tulad ng 'Noli Me Tangere' at 'El Filibusterismo' ay nagbigay inspirasyon sa mga tao na lumaban para sa kanilang karapatan at kalayaan. Ang kanyang pagkakahuli ay nagdulot ng malaking galit sa mga mamamayan, at ginamit ito ng mga kalaban para ipakita ang kanilang kapangyarihan. Sa kabila ng kanyang mga pagsusumikap na maisulong ang pagbabago sa mapayapang paraan, nagpasya ang mga awtoridad na gawing halimbawa si Rizal sa pamamagitan ng kanyang pagbitay. Nang maganap ang paghahatol, maraming tao ang nagalit at nagkaisa laban sa mga Espanyol, isang senaryo na talaga namang nagpabuhos sa damdamin ng rebolusyon sa mga Pilipino.
Araw ng kanyang pagkamatay, isang malaking pangkat ng mga tao ang nagtipon sa Bagumbayan upang magbigay-pugay at mag-alay ng dasal kay Rizal. Siya ay tinambangan ng mga sundalo at sinubukang tanungin, at sa kabila ng lahat, ipinakita niya ang kanyang tapang at katatagan. Sa kabila ng tahimik na mukha ng kanyang mga katapat sa harap ng kanyang kamatayan, nagliwanag pa ang kanyang diwa bilang isang simbolo ng laban para sa kalayaan. Ang kanyang huling mensahe ay hindi lamang nakatambad sa mga nanonood kundi pumasok din sa mga puso ng mga Pilipino, na nagbigay-inspirasyon sa susunod na henerasyon na ipagpatuloy ang laban. Hanggang sa ngayon, ang kanyang pagkamatay ay itinuturing na isang mahalagang sakripisyo na nagbukas ng daan para sa kalayaan ng bansa.
Ang mga pangyayaring naganap sa araw ng kanyang pagbitay ay nagbibigay sa atin ng matinding alaala ng hispanikong kolonisasyon sa Pilipinas at ng mga aral ng bayani na hindi susuko sa kanilang mga prinsipyo. Ang kanyang kinamuhian sa mapang-aping sistema at pagmamahal sa bayan ang nagbigay-diin na ang tunay na bayani ay hindi natitinag sa likod ng mga pagsubok. Tunay na kahanga-hanga ang kanyang buhay at pagkamatay, na nagsilbing gabay at inspirasyon hindi lamang sa kanyang panahon kundi maging sa mga susunod pang taon.