บทที่ 3 วันนี้พวกเรามีไข่กิน

 

บทที่ 3 วันนี้พวกเรามีไข่กิน

 

ไข่ใบนั้นมีรอยร้าว เปลือกด้านหนึ่งบุบลงไปเล็กน้อย มีไข่ขาวเหนียว ๆ ไหลออกมาติดฟางจนแห้ง เด็กหญิงนั่งยองอยู่ข้างตะกร้า มองมันอยู่นาน จากนั้นจึงหยิบขึ้นมาอย่างระมัดระวัง

ไม่เหม็นในางยกขึ้นส่องกับแสงแดดอีกครั้ง ท่านยายเคยบอกว่าไข่ที่แตกแล้วเก็บไว้นานกินไม่ได้ แต่ถ้าเพิ่งแตกและไม่มีกลิ่น ก็ให้รีบเอาไปต้มเสีย เด็กหญิงไม่รู้ว่าใบนี้แตกมานานหรือยังนางจึงหันไปถามคนข้างตัว

“เจ้าว่ากินได้หรือไม่” เจ้าหมานั่งอยู่บนพื้นมันมองไข่ในมือนาง เด็กหญิงรออยู่ครู่หนึ่ง “ข้าถามเจ้าก็ไม่เคยตอบ” พูดจบก็เอาไข่วางลงในตะกร้าอยู่ดี วันนี้นางโชคดี นอกจากไข่หนึ่งใบ ยังได้ผักกาดที่เหลือเกือบครึ่งต้นกับแป้งแผ่นเล็ก ๆ อีกสองชิ้น

คนครัวคนหนึ่งเป็นคนวางไว้ข้างถัง เด็กหญิงไม่รู้ว่านางตั้งใจหรือไม่ ตอนเดินเข้าไปเก็บ หญิงคนนั้นกำลังหั่นเนื้ออยู่ตรงโต๊ะ ไม่ได้หันมามองนางสักครั้ง นางจึงไม่ได้กล่าวขอบคุณ ทำเพียงเก็บของใส่ตะกร้าแล้วเดินกลับ

วันนี้ไม่ต้องคุ้ยถังนาน รองเท้าก็ไม่เปื้อนน้ำจากเศษอาหารด้วย นับว่าเป็นวันที่ดี เด็กหญิงเดินไปตามทางเล็กอย่างอารมณ์ดี เจ้าหมาตามอยู่ข้างหลัง เดินไปได้พักหนึ่งนางก็หยุด หันกลับไปมอง มันหยุดตาม “วันนี้มีไข่” เจ้าหมามองนาง “เจ้าเคยกินหรือไม่” ไม่มีคำตอบ

 

เด็กหญิงจึงหันกลับเดินต่อ “ข้าเคยกิน”เดินไปอีกสองสามก้าว นางก็พูดอีก “นานแล้ว” จำไม่ได้ด้วยซ้ำว่านานเพียงใด ครั้งสุดท้ายเหมือนท่านยายจะต้มให้ ตอนนั้นนางไม่สบาย กินอะไรไม่ลง ท่านยายจึงไปเอาไข่มาจากไหนสักแห่ง ต้มจนสุกแล้วใช้ช้อนบดกับน้ำร้อน ป้อนทีละคำ

นางจำรสชาติไม่ได้แล้ว จำได้เพียงว่าท่านยายบ่นตลอดเวลา บ่นว่านางผอม บ่นว่าป่วยง่ายบ่นว่ากินน้อย บ่นแม้กระทั่งตอนนางหลับ เด็กหญิงคิดแล้วก็ยิ้มอยู่คนเดียว “ท่านยายขี้บ่นมาก” เจ้าหมาเดินตามมาเงียบ ๆ “แต่ทำไข่อร่อย” นางสรุป

เมื่อกลับถึงเรือน สิ่งแรกที่เด็กหญิงทำคือเอาไข่ออกมาวางบนโต๊ะ จากนั้นไปก่อไฟ เรื่องนี้ยากกว่าการซักผ้า ท่านยายสอนอยู่หลายครั้ง แต่นางยังทำได้ไม่ดีนัก เด็กหญิงคุกเข่าหน้าเตา เอาฟืนชิ้นเล็กวางซ้อนกัน ก่อนหยิบเศษหญ้าแห้งกับกิ่งไม้บาง ๆ ยัดไว้ด้านล่าง

 

หินจุดไฟถูกเก็บอยู่ในกล่องไม้ นางหยิบออกมากระทบครั้งแรก ไม่มีอะไร ครั้งที่สองมีประกายเล็ก ๆ แล้วดับ ครั้งที่สามก็ยังไม่ติด เด็กหญิงเริ่มขมวดคิ้ว เจ้าหมานอนอยู่ตรงประตูครัว “อย่ามอง” มันยังมอง “ข้าทำได้” นางกระทบหินอีกครั้ง ประกายไฟตกลงบนหญ้าแห้ง คราวนี้มีควันบาง ๆ ลอยขึ้นมา

เด็กหญิงรีบก้มลงเป่า แรงเกินไป ควันหาย ไฟดับ นางนิ่งไปครู่หนึ่ง จากนั้นหันไปมองเจ้าหมา “เพราะเจ้ามอง” มันไม่ได้ทำอะไร “ท่านยายเคยทำทีเดียวก็ติด” เด็กหญิงหยิบหินขึ้นมาใหม่คราวนี้ใช้เวลานานกว่าเดิม

กว่าจะมีเปลวไฟเล็ก ๆ ลุกขึ้น นางก็ไอเพราะควันไปหลายครั้ง ใบหน้าเปื้อนเขม่าตรงปลายจมูกโดยไม่รู้ตัว แต่ไฟติดแล้ว นางยิ้มกว้าง “เห็นหรือไม่” เจ้าหมายกหัวขึ้น เด็กหญิงรีบเติมกิ่งไม้

หม้อใบเล็กถูกยกขึ้นตั้งบนเตา นางตักน้ำใส่ไม่มากนัก จากนั้นหยิบไข่ขึ้นมา พอจะวางลงไปก็ชะงัก ไข่มีเพียงใบเดียว นางมองเจ้าหมา แล้วมองไข่ “เจ้ากินไข่หรือไม่” มันยังคงไม่ตอบ “น่าจะกิน" นางตัดสินใจเอง ไข่ถูกหย่อนลงในหม้อระหว่างรอ เด็กหญิงนั่งกอดเข่าอยู่หน้าเตา เจ้าหมาค่อย ๆ เดินเข้ามานอนใกล้ ๆ

 

อากาศวันนี้เย็นกว่าสองวันก่อน ลมพัดลอดรอยแตกของหน้าต่างเข้ามา เด็กหญิงหันไปมอง ตรงนั้นมีเศษผ้ายัดอยู่แล้ว แต่ด้านบนหลุดออกเล็กน้อย ต้องซ่อม นางจดจำไว้ในใจ คืนนี้ก่อนนอนค่อยทำ น้ำในหม้อเริ่มเดือด เด็กหญิงไม่รู้ว่าต้องต้มนานเพียงใด ท่านยายเคยบอก แต่นางจำไม่ได้ จึงนั่งรอต่อไปอีกพักใหญ่ 

“น่าจะสุกแล้ว” ไม่มีใครคัดค้าน นางใช้กระบวยตักไข่ออกมา วางลงในถ้วยแล้วนั่งรอให้เย็น รอได้ไม่นานก็เอานิ้วแตะ ร้อน นางชักมือกลับทันที เจ้าหมาขยับจมูกเข้ามาดม “อย่าเพิ่ง”

เด็กหญิงใช้มือกันหัวมันไว้ “ร้อน”ผ่านไปอีกครู่หนึ่งจึงหยิบไข่ขึ้นมา นางเคาะเปลือกกับขอบโต๊ะเบา ๆ เปลือกร้าว นิ้วเล็กค่อย ๆ แกะออกทีละชิ้น บางส่วนติดเนื้อไข่ขาวหลุดออกมาด้วย นางเสียดาย จึงใช้ฟันแทะไข่ขาวที่ติดอยู่บนเปลือกออกจนหมด ก่อนวางเปลือกลงอีกกอง

พอแกะเสร็จ ไข่ต้มในมือจึงไม่ได้กลมสวยนัก ด้านหนึ่งแหว่ง อีกด้านเป็นหลุม แต่ยังเป็นไข่เด็กหญิงมองมันด้วยความพอใจ จากนั้นใช้ด้ายเส้นหนึ่งขึงระหว่างนิ้ว นางกดด้ายลงกลางไข่

เบี้ยวไปหน่อย ไข่จึงแบ่งออกเป็นสองส่วนที่ไม่เท่ากัน เด็กหญิงมองอีกแล้ว ชิ้นหนึ่งใหญ่ชิ้นหนึ่งเล็ก นางหยิบชิ้นใหญ่ขึ้นมา เจ้าหมาที่นั่งรออยู่ข้างโต๊ะมองตามมือ เด็กหญิงจ้องมัน คราวนี้นางไม่ยื่นให้ทันที

“เมื่อวานเจ้าก็เอาชิ้นใหญ่” มันนั่งนิ่ง “เมื่อเช้าก็ด้วย” ยังนิ่ง เด็กหญิงหรี่ตา สุดท้ายหยิบชิ้นเล็กขึ้นมากัดหนึ่งคำ ส่วนชิ้นใหญ่ถูกวางลงในชามของมัน “ครั้งนี้ครั้งเดียว” เจ้าหมาก้มลงกิน

เด็กหญิงมองแล้วรีบกินของตัวเองบ้างไข่ต้มไม่มีเกลือ ไม่มีน้ำแกง ไม่มีอะไรเลย แต่อร่อยนางกินช้ามาก กัดทีละนิด เคี้ยวนานกว่าปกติ จนไข่ครึ่งใบนั้นอยู่ได้นานกว่าที่ควรจะเป็น

 

เมื่อเหลือคำสุดท้าย เด็กหญิงยังถือไว้อยู่ครู่หนึ่งก่อนจะกินจากนั้นเลียนิ้วตัวเอง เจ้าหมากินหมดก่อนนานแล้ว มันนั่งมอง เด็กหญิงยกถ้วยน้ำขึ้นดื่ม “อิ่มแล้ว” ความจริงยังไม่อิ่ม แต่วันนี้กินไข่แล้ว จึงรู้สึกเหมือนควรจะอิ่ม

ตอนบ่ายลมแรงขึ้น เศษผ้าตรงหน้าต่างหลุดจริง ๆ เด็กหญิงจึงลากเก้าอี้ตัวเตี้ยมาวางใต้หน้าต่าง ปีนขึ้นไปแล้วพยายามยัดมันกลับเข้ารอยแตก เจ้าหมายืนอยู่ข้างล่าง “ถอยไป” นางบอกเพราะถ้าตกลงมาอาจทับมัน เก้าอี้โยกนิดหนึ่ง เด็กหญิงหยุด รอจนมันนิ่งแล้วจึงยืดแขนต่อ ปลายนิ้วยังไม่ถึง

นางเขย่ง เก้าอี้โยกอีก ครั้งนี้เท้าข้างหนึ่งลื่น ร่างเล็กเสียหลักตกลงมา ตุบ! ไม่ได้สูงนัก แต่ก้นกระแทกพื้นเต็มแรง เด็กหญิงนั่งนิ่ง เจ้าหมารีบเข้ามา มันดมแขน ดมมือ แล้วเอาจมูกดุนาง

 

“ไม่เป็นไร” เด็กหญิงพูด แต่ยังไม่ลุกเจ้าหมายังคงดุน “ไม่เป็นไรจริง ๆ” นางยกมือผลักหัวมันเบา ๆ มันไม่ยอมไป เด็กหญิงจึงนั่งอยู่อย่างนั้นอีกครู่หนึ่ง ก้นเจ็บ ข้อศอกก็เจ็บ นางพลิกแขนดู มีรอยแดงแต่ไม่มีเลือด ถือว่าไม่เป็นไร นางจึงนั่งพัก

เจ้าหมาก็นั่งด้วย ผ่านไปพักหนึ่ง เด็กหญิงหันมามองมัน “ถ้าท่านยายอยู่ ข้าต้องถูกดุแน่” นางเลียนเสียงแก่ ๆ “บอกกี่ครั้งแล้วว่าอย่าปีน!” พูดจบก็หัวเราะเอง เจ้าหมามอง เด็กหญิงหัวเราะอีกนิดแล้วเงียบลง สายตาเหลือบไปทางประตูครัว เมื่อก่อนตรงนั้นเคยมีเก้าอี้อีกตัว ท่านยายนั่งอยู่บ่อย ๆ บางครั้งนั่งเด็ดผัก บางครั้งซ่อมเสื้อ บางครั้งแค่นั่งหลับ นางเคยวิ่งเล่นผ่านหน้าไปมา จนถูกเรียกกลับมาใส่รองเท้า

 

เก้าอี้ตัวนั้นยังอยู่...แต่ไม่มีใครนั่งแล้วเด็กหญิงมองอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะยันพื้นลุกขึ้น “ข้าต้องทำต่อ” เจ้าหมาก็ลุก คราวนี้นางไม่ปีนเก้าอี้ ไปหยิบไม้ยาวมาหนึ่งอัน ใช้ปลายไม้ดันเศษผ้าเข้าไปแทน

ทำอยู่หลายครั้งกว่าจะสำเร็จ เด็กหญิงถอยออกมาดูผลงาน ช่องลมถูกปิดแล้ว “เห็นหรือไม่” นางหันไปหาเจ้าหมา “ข้าทำได้” มันสะบัดหางหนึ่งครั้ง เด็กหญิงยิ้ม

เย็นนั้นนางต้มผักกาดกับหัวผักกาด ใส่น้ำมากหน่อย จะได้กินถึงพรุ่งนี้เช้า แป้งแผ่นหนึ่งฉีกใส่หม้อ อีกแผ่นเก็บไว้ กระดูกจากเมื่อวานถูกต้มซ้ำด้วย แม้แทบไม่มีเนื้อเหลือ แต่ยังมีกลิ่นอยู่ เจ้าหมานั่งเฝ้าหม้อตลอดเวลา เด็กหญิงใช้ทัพพีคน “หอมใช่หรือไม่” หางมันขยับ

“ข้าก็ว่าอย่างนั้น” เมื่ออาหารสุก นางตักใส่ถ้วยของตัวเองก่อน ฃมจากนั้นมองชามของเจ้าหมา เมื่อก่อนชามใบนั้นไม่ได้เป็นของมัน เป็นถ้วยของท่านยาย ขอบบิ่นไปด้านหนึ่ง หลังท่านยายไม่อยู่ เด็กหญิงล้างแล้ววางเก็บไว้บนชั้น ไม่เคยหยิบมาใช้

จนเจ้าหมาตัวนี้มา วันแรกมันดื่มน้ำจากกะละมัง วันที่สอง เด็กหญิงจึงเอาถ้วยใบนั้นลงมาตอนแรกคิดเพียงให้ยืม ตอนนี้ไม่คิดจะเอาคืนแล้วนางตักน้ำแกงใส่ถ้วยบิ่น ใส่ผักลงไป ฉีกแป้งจากในชามตัวเองแบ่งให้เล็กน้อย จากนั้นวางลงตรงหน้ามัน “กินสิ”

เจ้าหมาก้มลงกิน เด็กหญิงถือชามของตัวเองไปนั่งตรงธรณีประตู ไม่นานมันก็คาบถ้วยตามออกมาไม่ได้ จึงกินให้หมดก่อน แล้วเดินมานั่งข้างนางแทน

 

ท้องฟ้าด้านนอกเริ่มเปลี่ยนสี ลมเย็นพัดมา เด็กหญิงกินน้ำแกงร้อน ๆ วันนี้อิ่มกว่าหลายวันก่อน นางจึงอารมณ์ดี “พรุ่งนี้ถ้ายังมีไข่อีกก็ดี” พูดแล้วก็คิด...คงไม่มี ไข่แตกไม่ได้มีทุกวัน “ไม่มีก็ไม่เป็นไร” นางแก้คำพูดเอง 

เจ้าหมานั่งชิดขา เด็กหญิงกินต่ออีกสองคำแล้วนึกอะไรขึ้นมาได้ “จริงสิ” นางหันไปมองมัน “เจ้ายังไม่มีชื่อเลย” เจ้าหมาเงยหน้า เด็กหญิงวางชามลง ตั้งใจคิดอย่างจริงจัง

“เรียกเสี่ยวเฮยดีหรือไม่” ขนของมันไม่ได้ดำทั้งหมด นางจึงส่ายหน้าเอง “ไม่ดี” คิดอีก “ต้าหวง?” ก็ไม่ได้เหลือง “เสี่ยวโก่ว?” นั่นก็แปลว่าหมาน้อย เด็กหญิงขมวดคิ้ว การตั้งชื่อยากกว่าก่อไฟเสียอีก

ท่านยายไม่เคยสอนเรื่องนี้ นางจึงคิดอยู่นาน สุดท้ายก็ยื่นมือไปลูบหัวมัน “ไว้ข้าคิดได้ค่อยตั้ง” เจ้าหมาวางหัวลงบนตักนาง เด็กหญิงมองมันมันไม่เคยทำเช่นนี้มาก่อน น้ำหนักของหัวไม่ได้มาก แต่ทำให้นางขยับขาไม่ได้

นางก้มมองอยู่พักหนึ่ง จากนั้นค่อย ๆ วางมือลงบนขนของมัน ลูบหนึ่งครั้งแล้วอีกครั้ง “หนัก” นางบ่นแต่ไม่ได้ผลักออกในั่งไปอีกครู่หนึ่งก็หยิบชามขึ้นมากินต่อทั้งอย่างนั้น พอกินหมด นางยังไม่ลุก เพราะเจ้าหมายังนอนอยู่

 

แสงสุดท้ายค่อย ๆ จางลง ลานเรือนเก่าซึ่งเคยเงียบอยู่ทุกวันยังคงเงียบเหมือนเดิม เพียงแต่วันนี้มีถ้วยสองใบวางอยู่ตรงประตู ใบหนึ่งเป็นของเด็กหญิง อีกใบขอบบิ่น เมื่อก่อนเป็นของท่านยายตอนนี้มีเจ้าของใหม่แล้ว เด็กหญิงก้มมองเจ้าหมาบนตัก ก่อนพูดขึ้นเบา ๆ “วันนี้พวกเรากินดีนะ”

คำว่า พวกเรา หลุดออกมาอย่างง่ายดายนางเองก็ไม่ได้สังเกต เจ้าหมาก็ยังคงหลับตาอยู่เช่นเดิม มีเพียงมือเล็กที่ลูบหัวมันช้า ๆ ครั้งแล้วครั้งเล่า จนกระทั่งฟ้ามืด