Novel & Cerita Tulang Walang Sukat At Walang Tugma

Sobrang saya kapag napag-uusapan ang tugma at sukat sa tula — para sa akin, parang puzzle na nagbibigay hugis at ritmo sa mga salita. Ako mismo mahilig magbasa ng lumang tula at modernong malayang taludturan, kaya napansin ko agad kung paano binubuo ang isang tradisyonal na tugmang tula: una, sinusukat ang bilang ng pantig sa bawat taludtod (iyan ang sukat). Halimbawa, sa ilang klasikong anyo gaya ng ‘awit’ may karaniwang 12 pantig ang bawat taludtod, samantalang ang ‘corrido’ ay madalas may 8 pantig. Ang pagbilang ng pantig ay medyo praktikal — basahin nang malakas at bilangin ang natural na pantig ng salita.

Tugma naman ang pagkakatunog ng wakas ng mga taludtod. Dito pumapasok ang pattern ng mga titik o tunog na inuulit — puwede itong aabb, abab, aaaa, o iba pang kumbinasyon. May iba ring uri ng tugma: tugma sa dulo (pinakakaraniwan), at tugma sa loob o panloob na tugmaan kung saan may uulitin na tunog sa gitna ng taludtod. Sa praktika, kapag sinusulat ko, inuuna ko muna ang sukat para may ritmo ang taludtod, saka ko inihahanay ang mga hulapi o salitang magtatapos sa magkatugmang tunog para di pilit pakinggan.

Mahalaga ring banggitin ang malayang taludturan — ito yung estilo na hindi sumusunod mahigpit sa sukat at tugma, pero gumagamit ng iba pang elemento gaya ng enjambment, imahen, at pag-uulit para magbigay ng ritmo. Sa huli, ang sukat ang skeleton at ang tugma ang dekorasyon: pareho silang puwedeng gumana nang sabay para lumikha ng musikang pampanitikan, o puwede ring iwanan ang isa para mas modernong datingan ang tula—iyon ang isa sa mga dahilan kung bakit lagi akong nasasabik sa pagsusulat.