Dethroned In Tagalog Novels & Stories

Parang sinasayaw ang salita sa isip ko kapag iniisip kung paano isasalin ang 'Hinilawod' sa modernong Filipino — hindi lang basta paglilipat ng mga salita, kundi pagdadala ng buhay mula sa isang epikong oral patungo sa panahong mababasa sa social feed o mabibigkas sa entablado ngayon.

Una, inuuna ko palagi ang tono at ritmo: ang 'Hinilawod' ay umaagos na kwento na puno ng paulit-ulit na pormula at epithets; kaya sa pagsasalin, hinahanap ko ang katumbas na ritmikong pahayag sa Filipino na hindi nawawala ang orihinal na musicality. Minsan mas epektibo ang paggamit ng maikling taludtod o refrineng paulit-ulit kaysa literal na pangungusap, para maramdaman pa rin ang pagkanta ng epiko.

Ikalawa, pinipili kong iwan o i-annotate ang ilang salitang panlahi (hal. lokal na termino sa relihiyon, ritwal, at pang-uring pangkalikasan) sa orihinal na anyo at maglagay ng maikling paliwanag sa gilid o footnote. Hindi ko agad pinapalitan ang mga pangalan o titulo — ang 'dayang', 'babaylan', o pangalan ng diyos at lugar ay pinoprotektahan, dahil nagdadala sila ng kontekstong kulturang hindi madaling ipalit.

Panghuli, sinasanay kong magbasa-aloud ng bersyon ko—kung hindi tumutunog nang natural kapag binibigkas, babaguhin ko. Ang pagsasalin ng 'Hinilawod' para sa modernong mambabasa ay proyekto ng balanseng respeto at pagkamalikhain: gusto kong maunawaan ng bagong henerasyon ang damdamin at aral ng epiko nang hindi nawawala ang kaluluwa nito.