Novel & Cerita The Last Temptation Of Christ

Nakakabigla talaga ang eksena ng pagdarasal sa huling kabanata para sa akin — hindi dahil sa pagiging bagong-anyo nito, kundi dahil sa lalim ng damdaming pinupukaw nito. Sa unang tingin, may mga mambabasang agad na maglalakbay sa alaala ng kanilang sariling pananampalataya, kumikilos ang puso at luha, lalo na kung pamilyar sila sa ritwal at wika ng pagdarasal. Para sa iba naman, may halong pagkamangha at pagkabigla: bakit biglang may ganitong tahimik at sagradong sandali sa gitna ng tensyon? Sa banda ko, espesyal ang pagkakasulat nito — hindi parang sermon, kundi isang marupok at taos-pusong monologo na sumasalamin sa mga sugat at pag-asa ng karakter. Ramdam mo na hindi ito idinagdag para lang magbigay-diin sa relihiyon; bahagi ito ng pagkatao ng tauhan at ng closure na hinihingi ng istorya.

Madalas kang makakakita ng dalawang klase ng reaksyon: ang emosyonal at ang kritikal. Ang unang grupo ay hahakbang mula sa puso — may mga manunulat at mambabasa na umiiyak o nanlulumo dahil sa pagka-totoo ng panalangin sa kontekstong iyon; para sa kanila, nagbigay ito ng catharsis at paalam. Ang pangalawang grupo naman ay mag-iisip ng mga praktikal na bagay: nag-fit ba ito sa pacing? Huwag bang nasobrahan ang sentimentalism? May mga mambabasa ring magiging wary kung ang pagdarasal ay ginamit para manipulahin ang damdamin nang hindi sapat ang karakterisasyon. Ako mismo, na adik sa malalalim na character beats, inuuna ko ang integridad — kapag ang pagdarasal ay lumabas na natural, bunga ng pinagdaanang emosyon at pag-unlad ng karakter, nagwo-work ito. Pero kapag parang add-on lang, nababawasan ang epekto at maaalala mo na lang ang awkwardness ng eksena. Sa kultura natin, lalo na dito sa Pilipinas kung saan halos lahat ay may sariling koneksyon sa relihiyon, ang pantalla ng panalangin ay may double-edged effect: nakaka-relate pero maaari ring maging touchy depende sa pananaw at intensity.

Personal, natutuwa ako kapag ang huling pagdarasal ay hindi sumasara sa tanong kundi lumiliko bilang panibagong pananaw. May mga akdang nag-iwan ng panalangin na parang last-minute neat bow — at mabilis akong nagagalit dahil nawawala ang ambivalensya. Pero kapag nag-iwan ito ng konting liwanag at tanong sabay-sabay, parang nag-aalok ng espasyo para magmuni-muni ang mambabasa; iyon ang mga sandali na paulit-ulit kong babasahin at pag-iisipan. Madalas, pagkatapos ng isang ganitong kabanata, makakakita ka ng mga online threads na puno ng personal na testimonya, debate tungkol sa intensyon ng may-akda, at mga interpretasyon na mas makulay pa kaysa mismo sa teksto. Sa bandang huli, ang reaksiyon ay nagiging salamin — ng paniniwala, karanasan, at panlasa ng mambabasa — at iyon ang nagpapasaya sa akin bilang tagahanga: hindi lang tayo nagbabasa, nakikipag-usap tayo sa kuwento at sa isa’t isa, gamit ang isang tahimik na panalangin bilang tulay.