Ang Alaga Ni Barbara Kimenye Novels & Stories

Sobrang nakakatuwang isipin na maraming kwento ng babaylan ang umiikot sa pakikipaglaban sa barang—pero kapag tinatanong kung sino ang ‘kilalang’ babaylan na talagang lumalaban sa barang, palagi akong napapalipad sa ideya na walang iisang pangalan ang sumasagot sa buong kapuluan.

Lumaki ako sa piling ng mga kuwentong bayan; ang lola ko lagi nagkukwento tungkol sa mga babaylan sa baryo nila na tumutoktok ng kambal na kampana tuwing may nararamdaman silang masamang espiritu. Sa Bisaya at Visayan epics tulad ng 'Hinilawod', makikita mo ang mga shaman o babaylan na tumatayo kontra sa kapangyarihan ng barang at mangkukulam—hindi bilang isang superstar na may iisang pangalan, kundi bilang kolektibong simbolo ng pagliligtas at panggamot. Sa Luzon, may mga tawag silang katalonan o mumbaki; sa Mindanao, may mga babaylan na kilala bilang mga espiritu-guardians ng komunidad. Ang karaniwang tema: ritual, panalangin, paggamit ng halamang gamot, at pagtawag sa mga espiritu para i-counter ang barang.

Kung hahanapin mong may historical footprint, makakakita ka ng mga tala mula sa panahon ng Kastila na nagsasabing may mga babaylan na lumaban hindi lang sa dalisay na barang kundi pati na rin sa kolonyal na pang-aapi—hindi palaging nakapangalan sa mga aklat-batayang kasulatan, pero malinaw ang papel nila bilang tagapangalaga ng paniniwala at tagapagtanggol ng kanilang komunidad. Personal, naaliw ako tuwing pinagpapangalan ng mga modernong manunulat ang lalim ng babaylan: ang mga hindi palaging kilala sa iisang pangalan kundi sa gawa—pagliligtas ng mga bata, pagbawi ng kalusugan, at pag-aalis ng mahiwagang bagay. Sa madaling salita: wala talagang solong 'kilalang' babaylan sa pambansang antas—ang babaylan na lumalaban sa barang ay isang kolektibong arketipo ng mga healer at medium mula sa iba't ibang rehiyon, at iyon ang nagpapaganda at nagpapalalim ng ating folklore.