Batang Pulubi Novels & Stories

Tuwang-tuwa akong pag-usapan 'yung tema ng buntot ng pagi kasi para sa akin, isa itong kakaibang parte ng dagat na may sariling kultura at lasa sa Pilipinas. Sa maraming coastal na komunidad, ang “buntot ng pagi” ay hindi lang pinupuntiryang karne—ito rin ay bahagi ng pagkakakilanlan ng mga mangingisda at kainan. Sa paglalakbay ko, napansin ko na may pagkakaiba-iba kung saan ito karaniwang makikita at paano ito niluluto, kaya heto ang ilang lugar na kilala ko na talagang may malaking koneksyon sa pagi at sa kanilang mga putahe gamit ang buntot nito.

Una, Mindanao talaga ang isa sa mga rehiyon kung saan madalas na makikita ang pagi sa mga palengke at pamilihan ng isda. Ang General Santos at Davao areas, bilang malalaking fish hubs, ay may mga pamilihan na minsang may mga buntot ng pagi kasama ng iba pang karne ng dagat. Sa Zamboanga Peninsula naman at sa mga isla ng Sulu at Tawi-Tawi, karaniwan ding mahuhuli ang iba’t ibang uri ng rays; dito makikita mo minsan na ipinaguugulan ng pansin ang buntot para gawing inihaw o nilaga. Sa Visayas, lalo na sa mga coastal towns ng Negros, Leyte at Samar, madalas ding may street vendors o bahagyang kilalang kainan na nag-aalok ng inihaw o ginataang buntot ng pagi—dahil sariwa ang supply mula sa malapit na dagat, nagiging bahagi ito ng lokal na lutuing pantanghalian at handaan.

Kung hahanap ka ng tourist-friendly na lugar kung saan pwede mong makita o maski tikman ang buntot ng pagi, maganda ring puntahan ang mga public markets at fish ports. Sa Palawan, sa paligid ng Puerto Princesa at mga karatig isla, madalas may mga exotic catches, at kung swerte ka’y may buntot ng pagi. Para sa mga mahilig sa diving at wildlife, may mga dive sites tulad ng ilang parte ng Tubbataha Reefs at Apo Island kung saan makikita ang malalaking manta at rays (iba ito sa simpleng stingray pero related), kaya interesante ring i-combine ang food trip at wildlife spotting. Sa mga lungsod naman, may ilang seafood restaurants at kainan sa Visayas at Mindanao na nag-i-feature ng buntot ng pagi sa kanilang menu kapag available ang stock.

Bago magtangkang magluto o kumain, importante ring tandaan ang conservation at kaligtasan: may ilang species ng rays ang kailangang protektahan, at importanteng tiyakin na legal at sustainable ang pinanggalingan. Mula sa karanasan ko, mas masarap kapag alam mo na sariwa ang huli at simpleng inihaw o ginataan—binibigyang-diin nito ang natural na lasa ng buntot. Sa huli, ang buntot ng pagi sa Pilipinas ay sumasalamin sa lokal na karagatan at sa resourcefulness ng mga mangingisda at kusinero; madalas nakakatuwa ang discovery ng bagong timplang pampamilya o kainan sa gilid ng pamilihan, at palagi akong nasisiyahan sa proseso ng pagtuklas at pagtikim.