Isang magandang pagkakataon muli para talakayin ang mga pangunahing tema ng dayag sa Philippine literature! Isa sa mga pinakamalaking tema na masasalamin dito ay ang pakikibaka at pag-asa. Karaniwan, naglalaman ang mga kwento ng mga tauhan na nagsusumikap para sa kanilang mga pangarap sa isang lipunan na puno ng hamon. Makikita mo ito sa mga klasikong akda tulad ng 'Noli Me Tangere' ni Rizal kung saan ipinapakita ang laban ng mga Pilipino laban sa kolonyalismong Espanyol. Makapangyarihan ang pagbibigay-diin sa pag-asa kahit sa kabila ng mga pagsubok, na marahil ay nag-uugnay sa maraming manunulat sa kasalukuyan. Ang pagbabalik-tanaw sa mga karanasan ng ating mga ninuno at ang pagsasaayos ng ating kasaysayan ay hindi lamang natatapos dito.
Sabihin nating isa pang tema ay ang pagkakaiba-iba ng kultura at identidad. Ang pagsusuri sa mga natatanging kultura ng bawat rehiyon ay nagpapalawak sa ating pag-unawa sa pagkatao ng mga Pilipino. Sa mga kwentong katulad ng mga salin sa mga lokal na wika o mga kuwentong nakabatay sa mga alamat ng bawat rehiyon, nakikita natin ang yaman ng ating mga tradisyon. Sa ganitong paraan, ang dayag ay nagsisilbing tulay sa mga kasalukuyang henerasyon, nag-uugnay sa nakaraan at hinaharap. Ang mga manunulat ay hindi lamang nagtuturo ng ating nakaraang kwento kundi pati narin ang kasalukuyang hirap na dinaranas ng ating bansa.
Sa isang mas malalim na pagsusuri, hindi maikakaila ang tema ng pag-ibig at relasyon, na kadalasang nagsisilbing tema sa marami sa ating mga akda. Mula sa mga tula hanggang sa mga nobela, ang pag-ibig ay nagiging batayan ng pagkilos at desisyon ng mga tauhan. Ang mga kaganapang ito ay kadalasang nagpapakita ng mga hamon na kailangan nilang pagdaanan upang magsama, o kaya’y maapektuhan ng mga panlipunang isyu na pumapaligid sa kanilang relasyon. Minsan, maging ang kahirapan o politika ay nagiging hadlang sa kanilang pag-ibig, kaya't dito nagiging mas masalimuot ang kwento. Ang pag-ibig ay isa pa ring repleksyon ng ating mga karanasan bilang mga Pilipino.
Siyempre, hindi mawawala ang mga aspekto ng identidad at nasyonalismo. Sa mga akda, madalas na nagiging sentro ang pag-uusap tungkol sa pagiging Pilipino, ang ating mga ugat, at kung paano ito naglalarawan sa ating pagkatao at mga pananaw. Isang halimbawa nito ay ang kakayahang makipag-ugnayan at maiugnay ang ating sariling mga karanasan sa mas malalawak na konteksto ng ating bansa. Kaya, sa kabila ng mga pagsubok, mayroong lalim at halaga sa mga kwentong ipinapahayag ng ating mga manunulat na tumatalakay sa mga temang ito.
Panghuli, ang mga temang ito ay hindi lamang inipon o pinagsama-sama kundi nagiging bahagi ng ating pagkatao. Ang mga kwentong ito ay nagbibigay ng pag-asa, pag-unawa, at pagninilay na higit pa sa pahayagan o tema kundi nagiging parte ng ating buhay. Sa huli, ang dayag ay isang mahalagang susi sa pag-unawa kung sino tayo bilang mga Pilipino.