Nitong hapon, habang umiikot ang kwento sa mesa namin at nagsisigawan ang mga pinsan sa larong kuha-bahay, naalala kong muli kung bakit ang mga diyos-diyos na ito ang pinakakilala sa atin. Ako'y lumaki sa mga kuwentong sinasabi ng lola ko—siya ang nagpakilala sa akin kina Bathala, Mayari, at Tala—at mula noon, hindi na mawawala ang mga pangalan nila sa isip ko.
Para sa akin, si Bathala ang pinakaunang lumabas sa isip: ang mataas na tagapaglikha sa mitolohiyang Tagalog, madalas tinitingala bilang parang diyos na nagbuo ng lahat. Sobrang karakter niya dahil simple pero malaki ang impluwensya—parang pinuno ng mga makapangyarihang pwersa sa kalangitan. Kasama rin sa mga paborito kong kwento ang magkapatid na sina Mayari at Apolaki: si Mayari, ang diyosa ng buwan, madalas iniuugnay sa tapang at karunungan; si Apolaki naman, diyos ng araw at digmaan, na palaging tinutukoy bilang malakas at mapangahas.
Hindi lang sila ang umiiral—naririnig ko rin ang tungkol kay Lakapati, na nagbibigay-buhay at katutubong simbolo ng pagkamayabong; kay Anitun Tabu, diyosa ng hangin at bagyo; at kay Magwayen na nabanggit sa mga bisayang alamat bilang gabay sa kaluluwa sa kabilang buhay. Iba-iba ang rehiyon kaya iba-iba rin ang pangalan at kuwento, pero pareho ang pakiramdam: ang mga diyos na ito ay laging may kwento ng pag-ibig, pakikipaglaban, at moralidad. Sa bandang huli, para sa akin ang kagandahan ng mga mitolohiyang Pilipino ay hindi lang sa mga pangalan kundi sa paraan nila ng pagturo kung paano tayo umiral bilang mga tao—madalas may aral at maraming kulay ang bawat mitolohiya, at masarap itong pag-usapan habang nagkakape at nagbabalik-tanaw.