Tuwing napapansin ko ang mga inútiles sa mga nobela ng bagong henerasyon, para akong nakikita ng maliliit na salamin na sumasalamin ng mas malalalim na sugat sa lipunan. Sa unang tingin, inútiles ang mga lumang kagamitan—sirang relo, naputol na kahoy na silya, sirang makinilya—pero madalas silang nagiging tagapagdala ng alaala: pamana ng kolonyalismo, lumang tungkulin ng kababaihan, o bakas ng kahirapan. Bilang mambabasa na lumaki sa probinsya, nauugnay ko ang mga ito sa tahanang may kwento—mga bagay na hindi na gumagana pero hindi rin itinapon dahil may kasamang pangalan o pangako sa likod nila.
Hindi lang sentimentalismo ang sugat na iyon; ginagamit ng mga manunulat ang inútiles para ipakita ang inertia ng lipunan. Ipinapakita nila kung paano nagtatagal ang kalakaran ng hindi pantay na pag-unlad—ang mayaman ay bumibili ng bago habang ang mahirap ay nananatili sa mga sirang gamit. Minsan ang inútiles ay nagiging metapora ng pagkatao: mga tao na tila hindi na kailangan o 'lumalagas' sa bagong panahon. May mga nobela na ginagawang simbolo ang inútiles para idetalye ang trauma—isang lumang damit na may bahid ng dugo, o laruan na pinabayaan matapos ang isang aksidente.
Sa huli, personal ang koneksyong ito: natutunan kong magbasa ng samu't saring kahulugan sa mga inuutal na bagay. Minsan nakakatuwa, minsan nakakalungkot, pero kapag tumahimik ka at titingnan ang mga inútiles sa nobela, maririnig mo ang mga kwento ng sinumang di na pinapakinggan ng lipunan. Ito ang nananatili sa akin pagkatapos ng huling pahina: ang paanyaya na pakinggan ang boses ng mga 'walang silbi' na bagay at mga taong kinakatawan nila.