Isang makapangyarihang kwento ang 'Unggoy Ungguyan' na nag-uugnay sa ating mga nakaraan at kasalukuyan. Ang tema dito ay tumatalakay sa pakikibaka ng mga tao sa pagpapanatili ng kanilang katutubong kultura sa harap ng mga pagbabago at hamon ng modernisasyon. Napaka-mahigpit at nakakaantig ng puso ang pagsasalaysay, sapagkat nakikita natin ang mga tauhan na pilit na pinapangalagaan ang kanilang identidad sa kabila ng mga pagsubok na dulot ng mga banyagang impluwensya. Sinasalamin nito ang pag-ibig at pangangalaga sa kalikasan at mga tradisyon na madalas nating nalilimutan sa ating abalang buhay.
Kakaiba ang pagsasamang ito ng katatawanan at matinding drama na nagre-reflect sa tunay na karanasan ng mga lokal na komunidad. Nakakaengganyo ang pagtuklas sa mga kultura at kwento ng mga tao na madalas ay tahimik lamang sa ating paligid. Madalas tayong niyayakap ng mga ganitong tema, dahil basta hindi mawawala ang ating ugat, makakahanap pa rin tayo ng paraan para patuloy na umangat.
Ang 'Unggoy Ungguyan' ay nagbibigay-liwanag sa kahalagahan ng pagkakaroon ng boses sa lipunan, na tila sinasabi sa atin na ang pagkakaiba-iba ng kultura ay dapat pahalagahan at ipagdiwang. Sa wakas, naisip ko, parang tayo rin ito, na sa kabila ng mga alon ng pagbabago, kailangan nating maging matatag at patuloy na lumaban para sa ating mga pinagmulan at identidad. Ang mga mensahe ng kwentong ito ay talagang tumatak sa akin at hinikayat akong higit pang pag-aralan ang mga katutubong kwento at kultura.
Bilang isang tao na mahilig sa mga kwento at simbolismo, nakikita ko ang halaga ng ganitong tema sa ating lipunan ngayon. Ito ay mahalaga hindi lamang para sa mga lokal na tagapagsalaysay kundi para rin sa mga susunod na henerasyon upang maunawaan ang kanilang mga ugat at kahalagahan ng tradisyon sa pagbuo ng kanilang pagkatao.