ผักดองถ้วยเล็กที่เปลี่ยนบรรยากาศสำรับใหญ่

 

ภายในห้องเครื่องหลวงเนืองแน่นไปด้วยเสียงมีดกระทบเขียง เสียงน้ำเดือดพล่านจากหม้อทองแดงใบใหญ่ และเสียงสั่งการของเหล่าแม่ครัวที่ดังเซ็งแซ่ กลิ่นหอมกรุ่นของน้ำแกงกระดูกหมูเคี่ยวเค็มผสมผสานกับกลิ่นเครื่องเทศโชยตลบอบอวลไปทั่วทุกมุม

จางซูเหนียง แม่ครัวใหญ่ประจำห้องเครื่อง ยืนเท้าสะเอวตรวจความเรียบร้อยของสำรับอาหารที่จะจัดส่งไปยังตำหนักต่าง ๆ ด้วยแววตาดุดันและเฉียบคม

 

“จานนี้ใช้น้ำมันมากเกินไป ตักออกแล้วลดไฟลงเสีย” นางเอ่ยเสียงเข้ม

 

“เจ้าค่ะ”

 

“ส่วนปลานึ่งซอสเปรี้ยวหวาน อย่าเพิ่งราดน้ำปรุงเด็ดขาด รอจนกว่าจะถึงเวลาเคลื่อนย้ายสำรับ ค่อยจัดการให้เรียบร้อย”

นางก้าวเดินตรวจตราอาหารทีละถาดทีละสำรับ จนกระทั่งสายตามาหยุดอยู่ที่ถ้วยกระเบื้องเคลือบสีขาวใบเล็ก ซึ่งถูกจัดเตรียมไว้สำหรับสำรับเสวยของจักรพรรดิ ภายในบรรจุผักดองสีเขียวอ่อน สดใส หั่นเป็นชิ้นพอดีคำ คลุกเคล้าด้วยน้ำปรุงรสเปรี้ยวเค็มกลมกล่อมอย่างพอดี

 

“ผักดองชุดนี้มาจากเรือนท้ายวังใช่หรือไม่” จางซูเหนียงหันไปถามผู้ช่วย

 

“เจ้าค่ะ เป็นชุดที่ผ่านการตรวจสอบจากครัวหลวงอย่างเคร่งครัดแล้ว ไม่มีปัญหาเรื่องกลิ่นหรือความผิดปกติใด ๆ ส่วนไหที่เคยมีรอยร้าว ทางเรายังคงแยกเก็บควบคุมไว้ต่างหาก ไม่ได้นำมาปะปนแน่นอนเจ้าค่ะ” จางซูเหนียงพยักหน้ารับอย่างพอใจ

 

“ดี... จำใส่ใจไว้ให้แม่น อาหารทุกจานที่จะถูกส่งขึ้นเบื้องพระพักตร์ต้องผ่านการตรวจสอบจากห้องเครื่องทุกขั้นตอน ต่อให้คนทำจะมีฝีมือโดดเด่นเพียงใด ก็ไม่อาจละเลยระเบียบข้อบังคับนี้ได้”

 

“ทราบแล้วเจ้าค่ะ”

แม่ครัวใหญ่หยิบตะเกียบสะอาดขึ้นมา คีบผักดองขึ้นมาชิมชิ้นหนึ่ง รสเปรี้ยวอ่อน ๆ สดชื่นกระจายตัวบนปลายลิ้น ตามด้วยความเค็มที่กลมกล่อมไม่บาดคอ เนื้อสัมผัสของผักยังคงความกรอบ ไม่เละ และปราศจากกลิ่นหมักฉุนรุนแรง นางวางตะเกียบลงด้วยสีหน้าที่ผ่อนคลายขึ้น

 

“ใช้ได้ ส่งไปพร้อมกับสำรับเสวยได้” คนรับใช้รีบยกถาดอาหารก้าวออกไปอย่างรวดเร็ว จางซูเหนียงมองตามพร้อมกับถอนหายใจยาวด้วยความโล่งอก

เดิมทีนางคิดว่าผักดองจากเรือนท้ายวังก็เป็นเพียงอาหารพื้นบ้านยามยาก ไม่น่าจะมีคุณค่าอะไรในวังหลวง แต่หลังจากทดลองนำมาเป็นเครื่องเคียงแก้เลี่ยนอยู่หลายครั้ง นางกลับพบความจริงว่ามันช่วยตัดความเลี่ยนของอาหารรสจัดและเนื้อสัตว์มัน ๆ ได้อย่างยอดเยี่ยม ยิ่งไปกว่านั้น หลี่กงกงยังเคยเปรยให้ฟังว่า ช่วงหลัง ๆ มานี้ จักรพรรดิเสวยพระกระยาหารได้เจริญพระโอษฐ์มากขึ้น สำหรับคนดูแลห้องเครื่องแล้ว นั่นคือข่าวดีที่สุด

 

“ผักดองเพียงถ้วยเดียว... กลับพลิกบรรยากาศสำรับใหญ่ได้ถึงเพียงนี้เชียวหรือ” จางซูเหนียงพึมพำกับตนเอง

 

“ท่านแม่ครัวใหญ่พูดว่าอะไรหรือเจ้าคะ” นางกำนัลฝึกหัดเอ่ยถามด้วยความสงสัย

 

“ไม่มีอะไร ไปดูหม้อตุ๋นน้ำแกงของเจ้าเถิด อย่าปล่อยให้ไฟแรงจนงวดแห้งเล่า”

 

“เจ้าค่ะ”

เสียงขานรับดังขึ้นระงม ก่อนที่ความวุ่นวายในห้องเครื่องจะดำเนินต่อไปตามครรลอง แต่วิถีชีวิตของผักดองถ้วยเล็ก ๆ นี้หาได้หยุดอยู่เพียงแค่ในห้องเครื่องไม่

ณ ตำหนักชิงเฟิง อันโอ่อ่า ฮองเฮาเสิ่นเยว่หรง ประทับนั่งสง่างามอยู่ข้างโต๊ะไม้แกะสลักลวดลายวิจิตร ทรงกำลังตรวจทานบัญชีรายรับรายจ่ายและรายการอาหารประจำสัปดาห์ พระองค์ทรงสวมฉลองพระองค์ผ้าไหมเนื้อดีสีม่วงอ่อน ปักลวดลายดอกโบตั๋นประณีต เครื่องประดับพระเกศามีเพียงปิ่นหยกคู่และปิ่นทองคำขนาดเล็ก แม้จะไม่ได้ประโคมเครื่องเพชรนิลจินดาหรูหราเต็มยศ แต่พระอิริยาบถและพระพักตร์กลับเปี่ยมด้วยความสง่างามสมฐานะมารดาแห่งแผ่นดิน

ชิงหลัน นางกำนัลคนสนิท ยืนสงบเสงี่ยมอยู่เบื้องข้าง คอยรายงานความคืบหน้าจากห้องเครื่อง

 

“ช่วงสามวันที่ผ่านมา มีรายงานว่าฝ่าบาททรงพระกระยาหารได้มากขึ้นเพคะ” เสิ่นเยว่หรงทรงเงยพระพักตร์ขึ้นจากกองเอกสาร

 

“มากขึ้นอย่างนั้นหรือ”

 

“เพคะ โดยเฉพาะในมื้อที่มีเครื่องเคียงชนิดใหม่ถวาย”

 

“เครื่องเคียงอะไรกัน”

 

“ผักดองเพคะ” ปลายพู่กันขนสัตว์ในพระหัตถ์ของฮองเฮาชะงักค้างกลางอากาศ

 

“ผักดองรึ”

 

“เพคะ เป็นผักดองจากเรือนพักเก่าท้ายวัง ทางห้องเครื่องนำมาจัดถวายเสริมเป็นเครื่องเคียงในบางมื้อ ได้ยินว่ารสชาติแปลกใหม่ ไม่เหมือนผักดองทั่วไปในตลาดเพคะ”

เสิ่นเยว่หรงทรงวางพู่กันลงในแท่นหมึก

 

“แปลกจริง... ข้าให้จัดสำรับถวายฝ่าบาทมานับปี เปลี่ยนทั้งวัตถุดิบและวิธีปรุงสารพัดตำรับ แต่สุดท้าย กลับเป็นผักดองธรรมดา ๆ ที่ทำให้พระองค์ทรงเจริญพระโอษฐ์” ชิงหลันยิ้มบาง ๆ

 

“บางที อาหารเรียบง่ายอาจช่วยล้างปากและเปลี่ยนรสสัมผัสได้ดีกว่าอาหารเลิศหรูอลังการก็เป็นได้เพคะ”

 

“เจ้าพูดราวกับเคยลิ้มรสมาแล้วอย่างนั้นแหละ”

 

“หม่อมฉันยังไม่เคยลิ้มรสเพคะ เพียงแต่ได้ยินเสียงร่ำลือจากพวกแม่ครัวในห้องเครื่องมาอีกทอดหนึ่ง” ฮองเฮาทรงแย้มพระสรวลจาง ๆ

 

“เช่นนั้น... ข้าก็ชักอยากจะลองชิมดูสักครั้งเสียแล้วสิ”

 

“จะให้หม่อมฉันไปเรียกตัวคนทำมาเข้าเฝ้าเลยดีหรือไม่เพคะ”

 

“ไม่ต้องวุ่นวายถึงเพียงนั้น ให้ห้องเครื่องจัดผักดองที่ผ่านการตรวจรับความปลอดภัยมาถวายสักถ้วยก็พอ ข้าแค่อยากรู้ว่ารสชาติมันน่าอัศจรรย์เพียงใด” ชิงหลันรับคำ แล้วรีบก้าวออกไปจัดการ

ไม่นานนัก ถ้วยกระเบื้องเคลือบสีขาวบริสุทธิ์ใบเล็กก็ถูกนำมาวางบนโต๊ะเสวย เสิ่นเยว่หรงทรงทอดพระเนตรผักดองที่จัดเรียงอย่างเรียบง่าย

 

“หน้าตาธรรมดา ไม่ได้มีการแกะสลักวิจิตรพิสดารอันใด”

 

“ได้ยินว่าผู้ทำเน้นย้ำเรื่องความสะอาดถูกสุขลักษณะมากกว่ารูปลักษณ์ภายนอกเพคะ”

ฮองเฮาทรงหยิบตะเกียบเงินขึ้นมา คีบชิ้นผักดองเข้าพระโอษฐ์อย่างช้า ๆ เสียงกรอบเบา ๆ ดังขึ้นขณะที่ทรงเคี้ยวอย่างพินิจพิเคราะห์ พระองค์ทรงหยุดไปชั่วครู่ ก่อนจะคีบชิ้นที่สองตามมา ชิงหลันลุ้นตาม

 

“เป็นอย่างไรบ้างเพคะ”

 

“ไม่เปรี้ยวแหลมจนเกินไป...” ฮองเฮาทรงคีบผักดองอีกชิ้นทานคู่กับชิ้นปลานึ่งซีอิ๊ว

 

“และไม่เค็มโดดจนกลบรสชาติหลักของปลา” ทรงวางตะเกียบลงเบื้องพระพักตร์ ก่อนรับสั่งด้วยพระสุรเสียงเรียบเรื่อย

 

“เนื้อผักยังคงความกรอบสด คนทำรู้จักวิธีควบคุมสัดส่วนเครื่องปรุงอย่างชาญฉลาดทีเดียว”

 

“ฝ่าบาทคงโปรดปรานเพราะเหตุผลนี้กระมังเพคะ” เสิ่นเยว่หรงทรงพยักพระพักตร์เห็นพ้อง

 

“อาหารในวังหลวงมักปรุงแต่งอย่างประณีตบรรจงจนบางครั้งรสชาติก็หนักหน่วงเกินไป พอมีรสเปรี้ยวเค็มธรรมชาติเข้ามาตัดเลี่ยน จึงทำให้ทานอาหารได้คล่องคอขึ้น” ทรงทอดพระเนตรถ้วยผักดองอีกครั้ง

 

“แล้วใครเป็นคนคิดค้นสูตรนี้ขึ้นมา”

 

“เป็นนางกำนัลชั้นผู้น้อยเพคะ นามว่า หลินอวี้เหนียง”

 

“สังกัดกองห้องเครื่องหรือ”

 

“หาใช่ไม่เพคะ นางถูกจัดให้ไปพำนักอยู่ ณ เรือนพักเก่าท้ายวัง” คิ้วพระพักตร์เรียวโก่งของฮองเฮาขยับขึ้นเล็กน้อย

 

“เรือนพักเก่าท้ายวังรึ”

 

“เพคะ ได้ยินว่านางเพิ่งถูกคัดเลือกเข้าวังมาได้ไม่นาน เดิมทีมีหน้าที่ทำความสะอาดทั่วไป แต่ต่อมานางไปขออนุญาตนำผักคัดทิ้งจากห้องเครื่องมาทดลองหมักดองทานเองเพคะ”

เสิ่นเยว่หรงทรงนิ่งใช้ความคิด

 

“คนมีฝีมือและไหวพริบเช่นนี้ เหตุใดจึงถูกส่งไปอยู่ในที่อับสายตาเช่นนั้นเล่า” ชิงหลันก้มศีรษะลง

 

“หม่อมฉันยังมิกล้าก้าวล่วงสืบสวนรายละเอียดลึกซึ้งเพคะ”

 

“อย่าเพิ่งด่วนสรุปว่าเป็นการกลั่นแกล้ง อาจเป็นเพียงการจัดสรรคนตามอัตราว่างปกติก็ได้... แต่ข้าอยากรู้จริง ๆ ว่านางมีวิธีการทำงานอย่างไร” ฮองเฮาทรงหยิบตะเกียบขึ้นมาอีกครั้ง ก่อนจะรับสั่งด้วยพระพักตร์สุขุม

 

“ให้คนไปสอบถามผู้ดูแลครัว ตรวจสอบให้แน่ใจว่าใครเป็นผู้อนุญาตให้นางใช้วัตถุดิบ ใช้ปริมาณเท่าใด และมีการนำไปแจกจ่ายให้ผู้อื่นนอกลู่นอกทางหรือไม่” ชิงหลันชะงักไปนิด

 

“พระองค์ทรงแคลงใจว่านางกระทำผิดระเบียบหรือเพคะ”

 

“ข้ายังไม่ได้กล่าวหาผู้ใดทั้งสิ้น” เสิ่นเยว่หรงตรัสตอบอย่างมีเหตุผล

 

“แต่ของเสวยที่ส่งถึงมือผู้มีฐานะสูงในวัง ย่อมต้องตรวจสอบที่มาที่ไปให้กระจ่างชัด หากข้าจะสนับสนุนนาง ข้าก็ต้องมั่นใจเสียก่อนว่านางปฏิบัติงานอย่างถูกต้องตามกฎระเบียบ”

 

“หม่อมฉันเข้าใจพระราชประสงค์แล้วเพคะ”

 

“และที่สำคัญ... อย่าเพิ่งเอ่ยปากให้นางรู้ตัวว่าข้าโปรดปรานผักดองนี้” ชิงหลันเงยหน้าขึ้นด้วยความแปลกใจ ฮองเฮาทรงแย้มพระสรวลน้อย ๆ

 

“ข้าอยากฟังสิ่งที่นางคิดจากปากของนางเอง มากกว่าคำสรรเสริญเยินยอที่เตรียมไว้เพื่อเอาใจข้า”