Isang karakter na hindi lamang nabuhay sa panitikan, kundi pati na rin sa puso ng maraming tao, si Maria Clara ay naging simbolo ng mga katangiang isinasaad ng makatang si José Rizal sa kanyang obra na 'Noli Me Tangere'. Siya ang embodiment ng mga pag-asa at pangarap ng mga kababaihan noon, partikular sa panahon ng mga kolonyal na impluwensyang Espanyol sa Pilipinas. Ang kanyang karakter ay tila isang salamin na nagpapakita ng mga suliranin at hampas ng lipunan na dinaranas ng mga kababayan dahil sa mapang-api at di makatarungang sistema. Pero sino nga ba ang inspirasyon sa kanya? Maraming mga manunulat at tagapagsuri ang may kanya-kanyang opinyon ukol dito, at iyon ang nakakabighani!
Ayon sa ilang mga teoriyang tinalakay ng mga eksperto sa panitikan, si Maria Clara ay malapit na naayon sa maraming kababaihan sa panahon ni Rizal, kabilang na dito ang kanyang sariling ina, si Teodora Alonso Realonda. Si Teodora, na isang edukada, naisip na maging huwaran ng mga kababaihan sa panahong iyon. Ngunit may mga nagsasabi rin na ang impluwensya ng iba't ibang kilalang 'mestizas' at kanilang mga karanasan sa lipunan ay nagbigay liwanag sa pagkakabuo ng karakter ni Maria Clara. Ang kanyang katauhan ay tila isang sagisag na salamin sa hinanakit at pangarap ng mga Pilipino.
Nang masusi kong pag-isipan, napagtanto ko sa sarili ko na hindi lamang siya isang karakter sa isang kwento; siya rin ay isang simbolo ng pag-asa at pagbabago. Sa kanyang mga pagkilos at desisyon sa kuwento, nakikita ang kanyang paglalaban sa mga hamon ng kanyang buhay, na talagang nakakaapekto sa ating pananaw sa mga kababaihan sa ngayon. Sa kasalukuyan, ang pagkilala kay Maria Clara bilang isang pambansang simbolo ay tumutulong sa atin na ipagpatuloy ang pagsusuri sa mga gampanin ng bawat isa, babae man o lalaki, at ang kanilang lugar sa masalimuot na kwento ng ating kasaysayan. Malalim ang mensahe ni Rizal sa kanyang nilikhang tauhan at nakakatuwang isipin na sa kanyang pamamagitan, patuloy pa rin ang pag-usapan ang mga temang ito sa ating panahon. Ang kaganapan ng kanyang kwento ay tila gising sa ating mga diwa na may mga batayang isyu pa ring dapat talakayin, hindi lamang sa akademya kundi sa ating pang-araw-araw na buhay.