Bawal Pumitas Ng Bulaklak Novels & Stories

Nakaka-intriga talagang pag-usapan 'yang balete sa atin — para bang may sariling himpilan ng kwento sa barangay. May karapatan ang mga puno na protektahan sila sa ilalim ng iba’t ibang batas at ordinansa, pero wala naman talagang iisang pambansang batas na eksklusibong para sa balete lang. Sa praktika, ang proteksyon ng balete ay pinagsamang aksyon: pambansang batas para sa mga protektadong lugar, regulasyon ng DENR pagdating sa pagputol ng puno sa kagubatan, at lalo na ang mga batas at ordinansa ng lokal na pamahalaan para sa mga puno sa lungsod o barangay.

Halimbawa, may mga protected area na hindi basta-basta maaaring pagputulan ng puno dahil sakop sila ng mga pambansang polisiya; may mga lungsod rin na may tree preservation ordinances na nangangailangan ng permiso bago putulin ang malalaking puno, at may kaukulang multa kapag nilabag. Sa karanasan ko, kapag may nanganganib na balete sa aming lugar — halimbawa kapag may planong construction — nag-iintervene ang city environment office o ang barangay, at minsan napipilitan ang may-ari na mag-seek ng permit o i-reconsider ang proyekto.

Kung ang balete ay may cultural o historical significance, puwede ring i-petisyon sa lokal na cultural board para maging protected heritage tree; hindi laging madali pero nagagawa kung may dokumentasyon at suporta ng komunidad. Sa huli, pinakamabisa talaga kapag sama-sama ang komunidad, lokal na opisina, at mga ahensya ng gobyerno para maprotektahan ang mga sinaunang puno na may sapantaha at buhay sa ating mga baryo — personal na nakikita ko kung gaano kahalaga 'yan kapag nawala na ang isang malaking balete sa kapitbahayan.