Sobrang nakakatuwa kapag napapansin ko kung paano naglalaro ang wika sa loob ng mga akdang binabasa ko—mga nobela, tula, at maiikling kuwento na parang buhay na kwento ng ating paraan ng pagsasalita. Sa maraming klasikong akda tulad ng 'Noli Me Tangere' o 'Florante at Laura', makikita mo ang pormalidad at impluwensiya ng Kastila at Ingles sa leksikon at istruktura, pero hindi iyon ang buong larawan. Ang panitikan ay nagpapakita rin ng buhay na code-switching natin: hindi lang basta Tagalog o Filipino, kundi Taglish, Bisaya, Ilokano, at iba pa, na ginagamit para ilarawan ang kani-kanilang mundo at emosyon.
Bilang mambabasa, napahanga ako sa kung paano ginagamit ng mga manunulat ang rehistro—mga karakter na nagsasalita nang maginoo kapag nasa opisina, at nagiging malaya at bastos kapag nasa kanto o sa loob ng pamilya. May mga akdang ginagamit ang mga salitang kolokyal at buhay na hiram mula sa kalye para maghatid ng realismong nakakapukaw. Nakikita ko rin ang politikal na dimensyon: ang paggamit ng wikang bayan sa mga nobelang nag-aalsa laban sa kolonyalismo o diktadura, tulad ng mga sigaw ng identidad sa ilang modernong tula at prosa.
Para sa akin, ang panitikan ang pinakamagandang lente para makita ang kalikasan ng ating wika—hindi static, kundi dinamiko, puno ng identidad, kapangyarihan, pag-ibig, at protesta. Lagi akong may bagong natutuklasan kapag nagbabalik-basa ako, at yun ang nagpapasaya sa pagbabasa.