ปีศาจ Novels & Stories

May kakaibang init kapag iniisip ko si 'Bathala'—parang laging may malaking tanong sa likod ng simpleng kuwento: bakit tayo nilikha, sino ang may hawak ng balanse ng mundo, at ano ang ibig sabihin ng pagiging konektado sa kalikasan? Sa mga bersyon ng mitolohiyang Tagalog, si 'Bathala' ay hindi lang tagapaglikha; siya rin ang simbolo ng kaayusan, ng kalawakan, at ng mataas na awtoridad na sumasaayos ng relasyon ng tao at ng mga espiritu. Madalas na makikita dito ang kontrast ng langit at lupa: ang langit na malayo, nangingibabaw, at ang lupa na nagbibigay-buhay—ito ang paraan ng mitolohiya para ipaliwanag ang tugon ng tao sa kapangyarihan at responsibilidad.

Nakakatuwang isipin kung paano ginagamit ng mga kwento ang materyales—lupa o putik para sa paglikha ng tao—bilang paalala ng ating pinagmulan at ng kababaang-loob na dapat nating taglayin. May mga ritwal din at alay sa mga anito na nagpapakita na si 'Bathala' ay hindi hiwalay sa lokal na pamayanan; siya ang sentro ng moralidad at reciprocity. Sa kontemporaryong pag-unawa, nagiging simbolo rin si 'Bathala' ng pagkakakilanlan nating Pilipino: pinaghalo ng sinaunang paniniwala at ng impluwensya ng kolonisasyon, nagbibigay-daan sa mas kumplikadong pagtanaw sa diyos na malaki at mapagkalinga ngunit minsang misteryoso.

Personal, tuwing nababasa ko ang mga alamat na kinasasangkutan niya, naiisip ko ang pagkakaiba-iba ng interpretasyon—puno ng lambing, puno ng takot, at puno ng aral. Para sa akin, si 'Bathala' ay paalala ng ugnayan: sa isa’t isa, sa lupa, at sa mga kwentong nagbubuklod sa atin bilang komunidad.