Nakakatuwa kapag iniisip ko ang buhay ni Segunda Katigbak—siya ang unang pag-ibig ni Rizal at sa totoo lang, hindi ganoon kalaki ang kanyang pisikal na imprint sa pambansang landscape. Sa aking mga paglalakad sa Lipa noon, napansin ko na walang napakalaking rebulto o pambansang monumento na nakatuon eksklusibo sa kanya tulad ng nakikita para kay Rizal mismo. May mga lokal na kwento, mga lumang bahay na sinasabing konektado sa kanyang pamilya, at paminsan-minsan ay may maliit na plake o alaala na inilalagay ng komunidad para ipaalala ang kanyang papel sa kasaysayan ng bayan.
Hindi naman nawawala ang kanyang alaala sa mga aklat at talambuhay ni Rizal—madalas siyang binabanggit sa mga sulat at memoir bilang simbolo ng kaibigang nag-iwan ng malalim na impression sa kabataang si Jose. Maraming lokal na museo at heritage walks ang nagbabanggit sa kanya bilang bahagi ng Rizal trail, kaya kahit wala siyang grandeng monument, buhay ang kanyang alaala sa mga istoryang binabahagi sa mga bata at manlalakbay.
Bilang pagtatapos, mas gusto kong isipin na ang alaala ni Segunda ay tahimik at personal—hindi umaangkin ng malalaking plasa, pero matatag sa puso ng mga taga-Lipa at sa mga nagbabasa ng kwento ni Rizal. Mas romantic sa akin ang ganitong uri ng pag-alala: maliit, intimate, at puno ng nostalgia.