Novelas y relatos de Maria Labo Aswang

Tuwing napapadaan ako sa paanan ng bundok, pilit kong hinahanap ang mga lamat at kweba na sinasabing pinanahanan ni Maria Makiling. May mga pagkakataon na hindi man literal ang 'lamat' sa lupa—ang pinagmulan ng alamat ng dalagang ito ay mas malalim, halos nakatanim sa puso ng mga unang nanirahan sa pook. Bago dumating ang Espanyol, buhay na buhay ang paniniwala sa mga diwata at diwata ng bundok; ang bundok mismo ay sinisingil bilang isang nilalang na nagbabantay sa lupa, sa ilog, at sa mga magsasaka. Ang imahen ni Maria bilang mapagpasyang babae o tagapangalaga ay malamang nag-ugat sa ganitong pre-kolonyal na pananaw.

Makalipas ang pagdating ng mga dayuhan, nagkaroon ng pagbabago sa pangalan at detalye—marahil isang lokal na diwata ay pinangalanang 'Maria' dahil sa impluwensiya ng Kristiyanismo, at ang mga kwento ay inangkop upang mas madaling maintindihan o tanggapin ng bagong lipunan. Dagdag pa rito, ang mga natural na pangyayari tulad ng pagguho ng lupa, pagkatuyo ng ilog, o kakaibang marka sa bundok ay ginawang paliwanag ng mga kuwento: isang luha ng diwata, isang galit o paalala. Sa madaling salita, ang pinagmulan ng alamat ni Maria Makiling ay isang halo ng sinaunang paniniwala, kolonyal na impluwensya, at ang likas na pangangailangang magbigay-kahulugan sa mga kakaibang tanawin—at para sa akin, iyon ang nagpapayaman sa bawat paglalakad ko roon, parang nakikisabay ang bundok sa kanyang sariling kuwento.