Saving Nora Novel Mga Nobela at Kwento

Nakakabitin talaga ang pagbabasa ng 'Nam on Jo' para sa akin — hindi lang dahil sa plot twist, kundi dahil unti-unti nitong inaalis ang velvety na takip ng mga ideya tungkol sa pagkakakilanlan at alaala. Sa unang parte ng nobela ramdam ko na ang paghahanap: mga karakter na naglalakad sa mga lansangan ng sarili nilang nakaraan, naghahanap ng tugon sa tanong kung sino sila kapag wala na ang mga pangalang ipinasa sa kanila ng pamilya o ng komunidad. Ang tema ng memorya ang palagiang bumabalik; parang isang lumang laruan na paulit-ulit binubunot ng mga kamay ng narrator, tinitingnan, pinapaalala, saka itinatago muli — hanggang sa tuluyang masira at maipakita ang loob nito.

Bukod diyan, napakahusay ng pagkakalarawan ng kahinaan sa pagitan ng indibidwal at lipunan. May mga sandaling personal at tahimik ang nobela — sulat-sulat na puno ng pangungulila at pag-asang hindi lubusang nasusulat — at may mga kabanatang lantang lumalaban sa istruktura ng kapangyarihan, nagpapakita kung paano napaupo ang galaw ng buhay ng mga karakter sa mga desisyon ng iba. Naging sentimental ako sa mga eksenang pamilyar: pagtatalo sa hapag-kainan, lumang litrato, at mga hinanakit na hindi na naayos.

Sa huli, naiwan akong may malambot na pananaw: hindi laging kailangang magbigay ng malinaw na resolusyon ang nobela para maging makatotohanan. Ang 'Nam on Jo' ay parang isang hikbi at pagtawa nang magkasabay — tinatalakay ang trauma, ngunit may puwang din para sa paghilom. Nagtatapos ako na may pakiramdam ng pag-ibig para sa maliit, pang-araw-araw na paraan ng pagbangon ng mga tao.